|
بازگشت
پیشگیری، تشخیص و درمان سرطان در دختران
سرطان کلمه ای است که انسان رافلج می کند وذهن رادزگیر این فکر همیشگی که سرطان برای من اتفاق نمی افتد اما این چنین نیست .هر فردی می تواند به سرطان مبتلا شود. میزان 5 سرطان شایع درزنان سنین 20-39 سالگی شامل سرطانهای پستان ،تیروئید، ملانوما(نوعی سرطان پوست )، دهانه رحم وکولورکتال (روده بزرگ )درحال افزایش است .اما مهمترین چیز اینست که می توان از این سرطان ها پیشگیری کرد وانها رادرمراحل اولیه تشخیص داد.
سرطان پستان :
سرطان پستان شایع ترین سرطان زنان جوان است ومیزان ان درسالهای اخیر افزایش یافته است .متخصصین معتقدند جهش های سلولی که مسبب سرطان پستان هستند با هرچیزی از اشعه X تا تغییرات هورمونی در طی پریود وحاملگی ایجاد می شوند درمان شامل برداشت وجراحی تومور وغدد لنفاوی همراه با شیمی درمانی ،اشعه درمانی یا هورمون درمانی است اهمیت دراین است که اگر سرطان پستان درمراحل اولیه تشخیص داده شود به این معنی است که سرطان منتشر نشده وقابل درمان است
علائم :
سرطان پستان درمراحل اولیه معمولاعلامت ایجادنمی کند اماهمان طورکه توموررشدمی کندتغییراتی درظاهرواحساس فردایجادمی شودشامل :
-
توده یاسفتی درپستان یانزدیک آن یادرناحیه زیربغل
-
تغییردراندازه وشکل پستان
-
کشیدگی یاچروکیدگی یافرورفتگی درپوست پستان
-
فرورفتگی نوک پستان
-
ترشح مایع ازنوک پستان بخصوص اگرخونی باشد
-
پوسته ریزی ،قرمزی یاتورم وخارش درپوست پستان ،نوک پستان یااطراف نوک پستان (هاله پستان )-گاهی پوست پستان به شکل پوست پرتقال می شود
اکثریت مواقع این علائم ناشی ازسرطان نیست سایربیماریهاممکن است آن راایجاد کنند.ا اگرهرکدام ازعلائم فوق وجود داشت حتما باید به پزشک مراجعه کرد تامشکل بیماری تشخیص ودرمان شود.
برنامه پیشگیری :
- مقدارزیادی میوه وسبزیجات ،غلات وحبوبات بخورید سعی کنید5وعده یابیشترسبزی ومیوه استفاده کنید.
- گوشت ولبنبات کم چربی مصرف کنید.
-
ازمصرف زیادگوشت قرمزوگوشتهای فرآوری شده پرهیزکنید
-
وزن خودرادرحد طبیعی نگه دارید(BMI=20-25)اندکس توده بدنی یعنی وزن تقسیم بر قد به توان 2
-
حداقل 5روزدرهفته به طورمنظم 30 دقیقه ورزش کنید.
-
غربالگری سرطان پستان(پیدا کردن سرطان درافراد بدون علامت ) با استفاده از ماموگرافی از سن 40سالگی هر 2سال یکبار توصیه می شود.
-
به شرح حال خانوادگی در خانواده پدر ومادرتوجه کنید اگر یک نفر از اعضا فامیل درجه یک در سن قبل از 40 سالگی سرطان پستان داشته است پزشک ممکن است غربالگری برای سرطان پستان رااز 30 سالگی یا ده سال کمتراز سن فامیل مبتلا توصیه کند .
ملانوما:
مردان سنین 15-39 ساله نصف زنان این سنین ملانوما می گیرند .شاید علت برنزه کردن پوست درخانمها باشد .اشعه ماورائ بنفش به مواد شیمیایی ارایشی پوست اسیب رسانده وسبب جهش های ژنتیکی درسلول های پوست ودرنتیجه منجر به سرطان می شود. درمان ملانوما معمولا جراحی است واگر زود تشخیص داده شود میزان بقا ان 99درصد است .
علل ملانوما :
-
مواجهه بیش از حد با نور خورشید که منبع اشعه فرابنفش است ومهمترین عامل برای سرطان های پوست می باشد
-
لامپهای تولیدکننده اشعه فرابنفش مانند لامپهاومنابع برنزه کننده پوست (توصیه می شود افراد جوان ازاین لامپها استفاده نکنند خطر سرطان پوست به میزان زیادی با مصرف این لامپها قبل از 30 سالگی افزایش می یابد.
-
سابقه خانوادگی ملانوم :داشتن 2 یا بیشتر خویشاوند نزدیک که سرطان پوست داشته اند عامل خطری برای ملانوم است .
-
پوست هایی که به آسانی دچار آفتاب سوختگی می شوندمانند پوست روشن ،چشم های آبی وموی قرمز یا بلوند
-
داشتن خالهای غیرمعمولی :این خالها بزرگتر از معمول هستند می تواند مخلوطی از چند رنگ از صورتی تا قهوه ای تیره داشته باشد .سطح خالها صاف یا فلس مانند وزبر است .کناره نامنظم دارد ودر پوست اطراف خال محو می شود که این خالها بیشتر به سمت سرطانی شدن می روند
-
داشتن بیش از 50 خال معمولی
علائم : علامت اصلی ملانوم تغییر دریک خال یا توده پوستی است .هر تغییر در شکل ،اندازه یا رنگ خال نشاندهنده امکان وجود ملانوم است .ملانوما اغلب درخال یا علامت های مادرزادی رشد می کند اما می تواند درپوست معمولی نیز ایجادشود. ملانوم معمولا درمردان درقسمت بالای پشت ورزنان درپاها دیده میشود
ملانوم می تواند به صورت یک خال پهن قهوه ای تا سیاه با لبه های نامساوی تظاهر پیدا کند ملانوم معمولا شکل نامنظم وغیرقرینه دارد یعنی نصف خال با نصف دیگر آن یکی نیست .ملانوم می تواند هر سایزی داشته باشد ولی معمولا 6میلیمتر یا بزرگتر است .
برخلاف خال معمولی ملانوم می تواند موارد زیر را داشته باشد:
برنامه پیشکیری
-
پوست بدنتان را درخانه هرماه بررسی کنید وهمه خالهای بدنتان را کنترل کنید مناطق مخفی بدن مثل کف پاها ودستها وگوشها وزیر کمربند را فراموش نکنید به اختلاف دراندازه ،شکل ، رنگ وقرینه بودن خالها توجه کنیدودرصورت تغییر به متخصص پوست مراجعه کنید
-
عوامل خطر شامل پوست روشن ،مواجهه با نورخورشید درکودکی وسابقه خانوادگی وموی قرمز را برای متخصص پوست توضیح دهید
-
همیشه از عینک افتابی با spf 30 که اشعه ماورابنفش را جذب کند استفاده کنید لباسهای استین بلند بپوشید .
-
از دستگاههای برنزه کردن پوست استفاده نکنید خطر ابتلا به ملانومادرصورتیکه قبل از 30 سالگی از دستگاههای برنزه کردن پوست استفاده شود تا 75 درصد افزایش می یابد.
سرطان سرویکس (دهانه رحم ):
سرطان سرویکس
سرطان سرویکس توسط ویروس پاپیلومای انسانی HPV ایجاد می شود ویروسی که سبب زگیل ناحیه تناسلی می شود . برنامه هایی که برای پیشگیری از سوزاک وسیفلیس توصیه می شود مثل روش های ضدبارداری محافظ از سرطان سرویکس نیز پیشگیری می کند .درحالی که تقریبا هر مورد ابتلا به سرطان سرویکس بوسیله ویروس پاپیلومای انسانی ایجادمی شود ولی تنها انواع خاصی از این ویروس سبب سرطان سرویکس می شوند.آزمایش پاپ اسمیر بهترین گزینه برای تشخیص بیماری است چراکه علائم سرطان مانند خونریزی از واژن تا پیشرفت بیماری تظاهر پیدا نمی کند .
پروتکل پیشگیری این است که زنان سنین 21-65 سال باید هر 3 سال یک پاپ اسمیر انجام دهند
سرطان با جراحی ویا با ترکیبی از اشعه درمانی وشیمی درمانی درمان می شود سرطان سرویکس درصورتیکه درمراحل اولیه تشخیص ودرمان شود میزان بقا آن تا 93درصد می رسد .بنابراین پاپ اسمیر را فراموش نکنید .میزان بقا درمراحل پیشرفته بیماری به 25درصد کاهش می یابد .
برنامه پیشگیری سرطان سرویکس
-
از سیگار کشیدن پرهیز کنید مواد حاصله از سیگار از طریق جریان خون وارد مخاط سرویکس شده وانتی بادیها را می کشد وسیستم ایمنی را ضعیف وخطر زخم وجراحات منطقه را زیادمی کند
-
از کاندوم استفاده کنید که خطر مواجهه با HPV را کاهش می دهد
-
اگر زن یا همسرش زیر 27 سال باشند و واکسن ضد HPV دریافت نکرده اند این واکسیناسیون از 75درصد سرطان های سرویکس محافظت می کند .
-
زنان سنین 21-65 سال که از لحاظ جنسی فعال هستند باید هر 3 سال یک پاپ اسمیر انجام دهند.
سرطان کولورکتال (روده بزرگ )
سرطان کولورکتال پنجمین سرطان شایع درایران درزنان ومردان است اما وقتی زود تشخیص داده شود قابل درمان می باشد. سرطان کولورکتال وقتی ایجاد می شود که سلول های غیرطبیعی در لایه پوششی کولون یا رکتوم رشد کنند. سرطان کولورکتال اغلب از یک پولیپ یا توده های خوش خیم در سطح داخلی کولون شروع می شود .این پولیپها وقتی ایجاد می شوندکه اشکالی در شد سلولها وترمیم لایه پوششی کولون ایجاد می شود .اکثریت پولیپها خوش خیم باقی می مانند اما بعضی از انها قابلیت بدخیم شدن دارند که اگر درمراحل اولیه تشخیص وبرداشته شونداز سرطان کولورکتال پیشگیری می شود.
عوامل خطر سرطان کولورکتال
عوامل خطر ی که ژنتیکی است وقابل کنترل نمی باشد شامل :
-
سن که اکثر مبتلایان سن بالای 50 سال دارند .
-
ابتلا به پولیپ یا بیماریها ی التهابی روده
-
سابقه فامیلی سرطان کولورکتال
-
سابقه فامیلی سرطان پستان یا تخمدان
عوامل خطر مربوط به سبک زندگی که قابل کنترل است :
علائم هشدار دهنده سرطان کولورکتال
معمولا هیچ علامت هشداردهنده اولیه ای برای سرطان کولورکتال وجود ندارد به همین علت انجام غربالگری اهمیت زیادی دارد .تشخیص سرطان درمراحل اولیه به معنای قابل درمان بودن ان است .وقتی بیماری پیشرفت می کند بیماران ممکن است علائم خون درمدفوع ،دردشکمی ،تغییر درعادات روده ای مانند یبوست واسهال ،کاهش وزن بدون علت وخستگی پیدا کنند .در زمانی که این علائم ظاهر می شود تومور بزرگ شده ودرمان ان مشکل تر است .
غربالگری سرطان کولورکتال :
به دلیل اینکه سرطان کولورکتال به ارامی رشد می کند غربالگری بهترین گزینه برای تشخیص زودرس است .غربالگری درسن 50سالگی شروع می شود وهر ده سال یکبار تکرارمی شود .کولونوسکوپی نه تنها تومورها را در مراحل اولیه پیدا می کند بلکه با برداشتن پولیپ های تشخیص داده شده از سرطان کولورکتال پیشگیری می کند .
برنامه پیشگیری :
-
آزمایش مدفوع سالانه می تواند منجر به تشخیص زودرس شود
-
درصورت تغییر دراجابت مزاج ،یبوست ،اسهال وخونریزی از مقعد که بیش از چند هفته طول بکشد ،باید به پزشک مراجعه کنید
-
از سن 50 سالگی کولونوسکوپی کنید اگر سابقه فامیلی سرطان کولورکتال زیر 50سال دارید کولونوسکوپی را 10 سال جوانتر از سن فامیل مبتلا شروع کنید .
|
