روشهاي ارزشيابي فعاليتهاي آموزشي :

منظور از انجام ارزشيابي فعاليتهاي آموزشي ، سنجش ميزان تحقق هدف هاي آموزشي است . اين ارزشيابي در مراحل مختلفي شامل قبل ، ضمن و بعد از تدريس صورت مي گيرد .

توجه داشته باشيد كه:

اهداف آموزشي و آزمون بايد بايكديگر همخواني داشته باشند ،

در طراحي آزمون بايد بيان روشن و دقيقي از اهداف آموزش و تدريس در اختيار داشته باشيم

روشهاي عمده ارزشيابي پيشرفت تحصيلي عبارتند از : 1- روش محدود 2- روش نامحدود

محدود يا نامحدود بودن به عامل زمان و تفسير ارزشيابي توجه دارد

روش محدود شامل آزمون هاي كتبي ، شفاهي و عملي است

روش نامحدود شامل مصاحبه هاي هدايت شده ، گفتگوي آزاد ، مشاهده و يادداشت برداري مشاهدات ، پرسش نامه ها و غيره است

نكات كلي براي تهيه انواع آزمونها :

تهيه جدول مشخصات آزمون (هدف – محتوا ) ، توزيع سئوالات ، تهيه پيش نويس سئوال ها ، بررسي و تجديد نظر پيش نويس سئوالها پس از چند روز ، توجه به تطابق و همخواني سئوالات ، بررسي و انتقاد از سئوال هاي آزمون توسط ساير همكاران ، تهيه سئوال بيش از تعداد مورد نياز ، استفاده از انواع مختلف سئوالات آزمون طراحي و اجراي ارزشيابي هاي متعدد در طول يك دوره آموزشي ( در فاصله زماني متعدد )

آزمونهاي شفاهي :

خصوصيات :نشان ميدهد فراگير چگونه و تا چه حد مي تواند اين آگاهي را براي ديگران تشريح كند ، مي تواند بازخوردي فوري و به موقع داشته باشد ، وسيله مناسبي براي ارزشيابي اهداف رواني حركتي تلقي مي شود

محدوديتها :ذهني بودن ، كم اعتباري ، مستلزم صرف وقت زياد ، تاثير رواني و ويژگيهاي ارزيابي كننده و ارزيابي شونده در آن

آزمونهاي كتبي :

1- آزمونهاي گسترده پاسخ ، 2- آزمونهاي محدود پاسخ ، 3- آزمونهاي گزيده پاسخ (عيني )

آزمونهاي گسترده پاسح :

مزيت :براي اندازه گيري سطوح بالاي طبقه بندي هدفهاي آموزشي يعني كاربرد ، تجزيه و تحليل ، تركيب و ارزشيابي بسيار مفيد تر از آزمونهاي كوتاه پاسخ و گزيده پاسخ (عيني ) هستند . پاسخ دهنده در بيان و ارائه پاسخ خود ، آزادي عملي بيشتري دارد .

مشكلات :

1- در تصحيح برگه ها ممكن است نظر شخصي تصحيح كننده دخالت كند و از دقت و عينيت نمرات بكاهد

2- ارزشيابي با استفاده از اين آزمون ها ، به ويژه زماني كه تعداد آزمون شونده زياد باشد وقت گير است

3- اين آزمون نمونه كوچكي از مطالب تدريس شده و هدفهاي آموزشي را به دست مي دهد و پوشش مناسبي به تمامي مطالب و محتواي آموزشي ندارد

در مجموع مي توان گفت عليرغم محدوديتهايي كه اين نوع آزمون دارد وسيله بسيار مناسبي براي ارتقاء سطح يادگيري فراگيران محسوب مي شود.

مثال 1 : براي درسي كه تدريس مي كنيد يا قرار است در آينده آن را درس بدهيد ، يك طرح كامل براي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي فراگيران آن درس تهيه كنيد . مراحلي را كه بايد طي كنيد ، وسايلي كه به كار خواهيد گرفت و دلايلي كه براي انتخاب خود داريد را شرح دهيد .

مثال 2 : پايش رشد كودكان و راههاي انجام آن را توضيح دهيد .

آزمونهاي گسترده پاسخ را چگونهتهيه كنيم ؟

الف – سئوال را طوري تهيه نماييد كه به طور مستقيم به هدفهاي آموزشي مورد اندازه گيري مربوط باشد

ب – سئوال را طوري بنويسيد كه موضوع مهمي را در برداشته باشد

ج – سئوال را به گونه اي طرح نمائيد كه حتي الامكان سظوح بالاتر هدفهاي شناختي را در برداشته باشد

د – سئوال آزمون را خيلي واضح و مشخص بنويسيد

ه – در تهيه سئوالات گسترده پاسخ از كاربرد كلمات چه كسي ، چه وقت ، كجا و جز اينها كه بعنوان قيد هاي محدود كننده هستند خودداري كنيد

و – از همه فراگيران بخواهيد كه به همه سئوال ها پاسخ دهند و از طرح سئوالات اضافه براي انتخاب فراگيران از بين آنها اجتناب شود

ز – زمان كافي به پاسخ دهندگان بدهيد و براي هر سئوال وقت جداگانه اي پيشنهاد نماييد

ح – با طرح سئوالاتي كه به پاسخ كوتاه تري نياز دارند ، تعداد سئوالات را افزايش دهيد

ط – يك راهنماي پاسخ يا جواب نمونه تهيه نماييد و نكات كليدي و مهم پاسخ ها را در آن مشخص نماييد

ي – پاسخ هاي هر سئوال را يك به يك بررسي نماييد و پس از ارزشيابي يك سئوال از تمامي فراگيران،پاسخ سئوال بعدي را بخوانيد

ك – اشتباهات در پاسخ ها را مهم تلقي نماييد و در پي علل و مشكلات يادگيرنده در پاسخدهي باشيد .

آزمونهاي محدود پاسخ :

آزمونهاي محدود پاسخ معمولا براي ارزشيابي و دستيابي به اهداف پايين تر سطح شناختي مناسب ترند و ارزشيابي توانايي هاي بالاتر شناختي به وسيله اين گونه سئوالها دشوار است

مثال 1 :منظور از گروه هدف برنامه هاي بهداشتي چيست ؟

مثال 2 :بافت را تعريف كنيد.

سئوال كامل كردني :

افرادي كه به خدمات موجود در يك برنامه نياز دارند و مي بايست آنها را دريافت كنند …………….. ناميده مي شوند

سئوالات آزمونهاي محدود پاسخ راچگونه طراحي كنيم ؟

الف – سعي كنيد هر يك از سئوالات ، مطلب مهمي را اندازه گيري كند

ب – سئوال به صورت واضح و مشخص ، مطلب خاصي را در نظر داشته باشد

مثال نامناسب :

1- برگ تنباكو داراي چيست؟ (نيكوتين )

2- برگ تنباكو داراي ………………… است. (نيكوتين )

مثال مناسب :

1- نام ماده مضري كه در برگ تنباكو وجود دارد چيست ؟ (نيكوتين )

2- ماده مضري كه در برگ تنباكو وجود دارد ……………….. نام دارد. ( نيكوتين )

ج – براي سئوالهايي كه پاسخ عددي دارند واحد مقياس و ميزان دقت را كه در مقدار محاسبات بايد رعايت شود را مشخص نماييد

سئوال نامناسب :حداقل مقدار شير مورد نياز يك پسربچه چهارده ساله چه مقدار است ؟

سئوال مناسب :حداقل مقدار شير مورد نياز يك پسر بچه چهارده ساله چند ليوان در روز است ؟

د - در سئوال كامل كردني تنها عبارات و يا كلمات مهم را حذف كنيد

مثال : مجموعه سلولهايي كه ساختمان يكسان دارند و كار يكساني انجام مي دهند ………………… نام دارد

ه – چنانچه از انواع مختلف سئوالهاي محدود پاسخ مي خواهيد استفاده كنيد آنها را به ترتيب در كنار يكديگر قرار دهيد

و – تعداد زيادي جاي خالي در سئوالهاي كامل كردني منظور نكنيد .

تهيه و تنظيم :کارشناسان واحد آموزش بهورزي مركز بهداشت استان خراسان رضوي