بيماري دنگ ( Dengue) چيست ؟

دنگ بيماري حاد ويروسي شبيه آنفلوانزاي شديد مي باشد كه پس از گزش پشه هاي آئدس آلوده به يكي از چهار نوع ويروس دنگ به انسان منتقل مي شود .

اهميت بيماري دنگ ( Dengue )

®در حال حاضر در بسياري از مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري آمريكا ، شرق مديترانه و جنوب غربي آسيا و غرب اقيانوس آرام ، آفريقا و بخصوص كشورهاي همسايه ايران شامل پاكستان و عربستان سعودي ( شهر جده ) بيماري بومي است .

®حداقل 5/2 ميليارد نفر ( دو پنجم جمعيت جهان ) در مناطقي زندگي مي كنند كه امكان ابتلاء‌ آنها به اين بيماري وجود دارد .

®سالانه بيش از 100 ميليون نفر در دنيا به ويروس دنگ آلوده مي شوند .

®سالانه حدود 500000 نفر به تب خونريزي دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS مبتلا مي شوند . موارد بسيار شديد منجر به بستري در بيمارستان شده كه 90 % آنها كمتر از 15 سال سن دارند .

®ميزان كشندگي سندرم شوك دنگ 50 _ 40 درصد مي باشد .

®تب دنگ به سرعت منتشر مي شود و در طي همه گيري ، بسياري از افراد را مبتلا كرده و موجب آسيبهاي جدي در آنها مي شود .

®تاكنون درمان اختصاصي براي آن شناخته نشده است و مهم ترين اقدام درماني ، جايگزيني مناسب مايعات مي باشد .

®همه گيري بيماري دنگ در مناطقي كه پشه هاي Aedes بخصوص Aedes albopictus و Aedes aegypti وجود دارند اتفاق مي افتد كه اين پشه ها در بسياري از نقاط دنيا از جمله ايران يافت مي شوند .

®مسافراني كه در مناطق شايع تب دنگ ( مانند عربستان سعودي ) ، به بيماري مبتلا شده اند ممكن است ويروس را به ساير نقاط منتقل كنند .

®تب دنگ يكي از مهمترين بيماريهاي ويروسي است كه توسط پشه ها منتقل مي شود .

راه انتقال بيماري دنگ :

پشه ها پس از گزش افراد مبتلا ، آلوده شده و در گزش هاي بعدي موجب ابتلاء ساير افراد مي گردند .

دوره كمون بيماري كمتر از 2 هفته مي باشد .

علائم باليني

علائم باليني بيماري دنگ به دو شكل مي باشد :

1 _ تب دنگ ( DF ) Dengue Fever

2 _ تب خونريزي دهنده دنگ Dengue Heamorrhagic Fever ( DHF ) 3 _ سندرم شوك دنگ Dengue Shok Syndrom ( DSS ) در اولين گزش توسط پشه آلوده علائم تب دنگ DF بروز مي كند و در گزش هاي بعدي تظاهرات تب خونريزي دهنده دنگ ايجاد مي شود كه به دليل واكنش هاي ايمونولوژيك است .

1 _ علائم باليني تب دنگ DF:

تب بالا با شروع ناگهاني

سردرد شديد ( اغلب در جلو سر )

درد پشت چشم ها كه با حركت چشم ها شدت مي يابد .

درد شديد عضلاني و مفصلي ( به طوري كه تحت عنوان تب استخوان شكسته breakbone fever نيز گفته مي شود ) ،

گاهي بثورات پوستي به شكل ماكولوپاپولر همراه ساير علائم مي باشد ،

يافته هاي آزمايشگاهي در تب دنگ معمولاً شامل : كاهش پلاكتها ،‌لكوپني ، نوتروپني و يا لنفوسيتوز به همراه لنف آتي پيك مي باشند .

2 _ علائم باليني تب خونريزي دهنده دنگ DHFو سندرم شوك دنگ DSS

تب خونريزي دهنده دنگ DHF شامل علائم تب دنگ DF به همراه يكي از موارد زير است :

درد شديد و دائمي در شكم

خونريزي از بيني ، دهان ، لثه ها و كبودي پوست

استفراغ هاي مكرر با يا بدون خون

مدفوع سياه

خشكي دهان

رنگ پريدگي و سردي پوست

بي خالي ، بي خوابي و بي قراري

يافته هاي آزمايشگاهي در تب خونريزي دهنده دنگ DHF مشابه تب دنگ است . ايجاد اختلال در نفوذ پذيري مويرگها موجب تراوش پلاسما به خارج از عروق و افزايش غلظت خون Hemoconcentration در نتيجه افزايش هموگلوبين و هماتوكريت و تظاهرات شوك مي گردد كه سندرم شوك دنگ DSSگفته مي شود . اين سندرم 50 _ 40 درصد مرگ و مير به همراه دارد .

عوارض تب دنگ بر جامعه :

گسترش همه گيري در مناطقي كه قبلاً بيماري وجود نداشته باشد .

كاهش طول عمر افراد

تحميل مخارج درمان براي بستري كردن بيماران و مراقبت از او

از كار افتادگي بيمار و همراهان او

پرداخت هزينه هاي سنگين براي كنترل پشه ها

ايجاد مشكلات اقتصادي بدليل كاهش توريسم

محل تكثير و زندگي پشه هاي عامل بيماري

®زباله ها و فاضلابها مهمترين محل تكثير اين پشه ها در مناطق شهري است .

®پشه هاي Aedes در داخل خانه ها ، نقاط تاريك ، پشت كمدها ، زير تخت و فضاهاي بسته استراحت مي كنند . پشه ماده تخم هاي خود را در داخل هر آبي مي گذارد كه شامل : آب انبارها ، مخازن و منابع آب ، بشكه ها ، كوزه ها ، سطل ها ، آب داخل كولرها ، گلدان و بشقاب زير گلدان يا ظروفي كه براي نگهداري آب استفاده مي شوند يا اشياء كه آب باران در آن جمع مي شوند مانند آب داخل بطري هاي شكسته ، قوطي هاي كنسرو ، ‌ظروف پلاستيكي ، لاستيكهاي چرخ و غيره ميباشند .

همچنين پشه ها در داخل زباله هايي كه در محيطهاي باز جمع آوري مي شوند و داراي پس آب مي باشند تكثير مي يابند .

تخم ها در طي 10 روز بالغ مي شوند ولي در محيط خشك تا يكسال زنده مي مانند .

مهم ترين اقدام جهت پيشگيري از ابتلاء به بیماری دنگ محافظت در مقابل گزش پشه مي باشد

پشه آادس در تمام طول روز انسان را مي گزد. روش هاي مبارزه در مقابل گزش پشه شامل موارد زير است :

· استفاده از لباس هاي كاملاً پوشيده با آستين هاي بلند و شلوار بلند كه اندام ها را بپوشاند

· استفاده از دوركننده هاي حشرات بخصوص براي كودكان و افراد مسن

® استفاده از شبكه هاي سيمي الكتريكي خشره كش ، اسپري هاي حشره كش و قرصهاي خشره كش در شبانه روز

® به كاربردن پشه بند هنگام استراحت در شبانه روز در صورتي كه آغشته به حشره كش پرمترين ( حشره كش هايي Pyrethyroid ) باشد موثر تر است . براي دور كردن يا كشتن حشرات مي توان پرده ها را نيز به حشره كش ها آغشته نمود و در مقابل پنجره ها و درها آويزان كرد .

® پشه ها پس از گزش بيماران ، آلوده مي شوند لذا بيماران را در مقابل گزش بايد محافظت نمود . بخصوص آنها را در داخل پشه بند نگهداري كرد .

® موارد عفونت بيمارستاني از طريق انتقال انسان به انسان گزارش نشده است .پيشگيري از تكثير پشه ها :

پشه هاي Aedes در داخل و اطراف خانه ها زندگي و تخم گذاري مي كنند .روش هاي مبارزه با پشه ها شامل موارد زير هستند :

® تخليه آب وسايل خنك كننده مانند كولرها ، منابع ، كوزه ها ، سطل ها ، بشكه ها و غيره

® وسايلي كه آب در آن جمع مي شود را بايد از داخل و اطراف خانه جمع آوري و معدوم كرد .

® درب همه منابع آب و جايي كه آب نگهداري مي شود بايد بطور دائمي بسته باشد .

® آشغالهايي كه امكان جمع شدن آب در آنها وجود دارد شامل : بطري ها ، كنسرو ، تاير مستعمل ، ظروف پلاستيكي و غيره بطور مطمئن معدوم شوند .

جمع آوري صحيح زباله ، و برقراري سيستم هاي مناسب براي جمع آوري فاضلاب

بخاطر داشته باشيد :

® دنگ بيماري ويروسي شديد است كه بدنبال گزش پشه ها منتقل مي شود .

® با بكار بردن اسپري حشره كش ، توري پنجره ها ، پشه بند و دوركننده هاي حشرات مي توان از ورود پشه ها به داخل خانه وايجاد گزش محافظت كرد .

® براي جلوگيري از تخم گذاري پشه ها ، قوطي كنسرو ، جلد شكلات ووسايل پلاستيكي كه آب در آنها جمع مي شود را بايد در سطل زباله قرار داد . هيچ آبي را داخل اطاقها يا اطراف آن جمع آوري و نگهداري نكرد . وظروفي كه آب در آنها نگهداري مي شوند را بطور دائم در بسته نگهداري كرد .

® دنگ در بسياري از كشورها از جمله پاكستان و عربستان بومي است

® ابتلاء به دنگ موجب علائم باليني به دو شكل تب دمگ و تب خونريز دهنده دنگ مي گردد .

® تب دنگ شبيه آنفلوانزاي شديد مي باشد كه در افراد مسن و كودكان مشاهده مي شود ولي ندرتاً كشنده است .

®تب خونريزي دهنده دنگ ) DHF ( يك شكل شديد بيماري است كه اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق افتاده و موجب خونريزي و گاهي شوك ( DSS ) مي گردد و منجر به مرگ مي شود . در مناطق اندميك اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق مي افتد ولي همه كساني كه به حج مي روند در معرض خطر ميباشند .

تب خونريزي دهنده دنگ اگر به موقع تشخيص داده نشود و درمان نگهدارنده مناسب صورت نگيرد موجب تظاهرات شوك و مرگ بيمار مي شود

®در برخورد با موارد مشكوك ضمن تجويز مايعات خوراكي مناسب بيمار را سريع به بيمارستان ارجاع دهيد

®بيمار بايستي در داخل پشه بند يا يك اطاق ايزوله بستري شود

®در صورت ارجاع مورد مشكوك به بيمارستان مشخصات او را به مسئولين بهداشتي درماني گزارش نماييد