زماني كه يك بحران يا حادثه غيرمترقبه اتفاق مي‌افتد، اكثر مردم در نتيجه اين رويداد جان خود را از دست داده يا نجات مي‌يابند. مردم روي بيمارستانها و مراكز ارائه دهنده خدمات بهداشتي براي پاسخگويي سريع و كارآمد حساب باز مي‌كنند زيرا اين مكانها، محل مداوا و امداد رساني اصلي آسيب‌ديدگان مي‌باشند.

اگر چنانچه مراكز ارائه دهنده خدمات بهداشتي در يك بحران يا حادثه غيرمترقبه نتوانند به كار خود ادامه دهند، بر شدت فاجعه افزوده خواهد شد. زماني كه يك بيمارستان تعطيل يا عملكردش مختل شود، افرادي كه نيازمند مراقبت در حوادث غيرمترقبه مي‌‌باشند ممكن است جان خود را از دست دهند. اختلالات در خدمات روزمره نيز مي‌تواند باعث مرگ افراد گردد.

در طي بحرانهاي بزرگ نظير زمين لرزه و سيل، تعدادي از كشورها پنجاه درصد از ظرفيتهاي بيمارستاني خود را از دست داده‌اند، درست در زماني كه خدمات اين بيمارستانها به شدت مورد نياز بوده است. علاوه بر خسارت و تلفات جاني، عملكرد ضعيف مراكز ارائه دهنده خدمات بهداشتي در طي يك حادثه غيرمترقبه مي‌تواند يك طغيان عمومي گردد، خصوصاً زماني كه ساختمانهاي مراكز ارائه دهنده خدمات بهداشتي فرسوده يا براساس اصول معماري ساخته شده باشد.

چنين نگرانيهايي كاملاً بجا مي‌باشد زيرا مدارك و شواهد نشان مي‌دهد كه هزينه‌هاي بيمارستانهايي كه مي‌توانند در مقابل بلايايي نظير زمين لرزه، سيل يا بادهاي تند مقاوم باشند، در مقابل ساير ساختمانهاي غيراستاندارد كمتر مي‌باشد. همچنين هزينه استاندارد نمودن امكانات بهداشتي موجود كه بتوانند در حوادث و بلايا به خدمت‌رساني خود ادامه دهند، كمتر از بازسازي اين امكانات دچار بحران شده، خواهد بود.

ادغام نمودن مديريت خطرات و آمادگي در برابر حوادث غيرمترقبه در برنامه‌هاي بيمارستان بمنظور مقابله مؤثر با حوادث غيرمترقبه هزينه چنداني را در بر نمي‌گيرد.

بمنظور گراميداشت روزجهاني بهداشت امسال، سازمان جهاني بهداشت اجراي يكسري از تجربه‌هاي موفق در زمينه حفاظت و ايمن نمودن بيمارستانها در حوادث غيرمترقبه با هر ميزان هزينه را حمايت مي‌نمايد. جدا از ساختار بيمارستانها، برنامه‌ريزي مناسب و انجام تمرينات آمادگي در قبل از بحران مي‌تواند باعث اقدامات مناسب در زمان بحران گردد. اين اقدامات عبارتند از: ايجاد سيستمهاي اخطار اوليه، ارزيابي ساده از ايمني و سلامت بيمارستانها، حفاظت از تجهيزات و امكانات بهداشتي و آماده نمودن پرسنل براي كنترل خسارت و تلفات گسترده و كنترل عفونتها.

انواع مختلف حوادث غيرمترقبه مي‌تواند باعث آسيبهاي خاص گردد براي مثال، زمين لرزه مي‌تواند باعث آسيبهاي جسمي و سيلها مي‌تواند باعث هيپوترمي شود كه بهبودي از اين ضايعات، نيازمند داشتن افراد آموزش ديده و امكانات خاص مي‌باشد. اين نيازها مي‌تواند از قبل پيش‌بيني شود و ظرفيتهاي لازم براي كنترل آنها بوجود آيد.

منطقي و عاقلانه است كه برنامه‌ريزي قبلي را داشته باشيم. آمار بحرانها و حوادث غيرمترقبه در سراسر دنيا رو به افزايش است. اين روند همچنان ادامه خواهد يافت همانگونه كه افزايش شهرنشيني باعث فشار روي امكانات و تسهيلات بهداشتي شده و تغييرات زياد هوايي باعث بحرانهاي آب و هوايي شديد گرديده است. بايد مناطقي كه مستعد بحران و در معرض بحران بيماري واگير و بيماري پاندميك هستند را شناسايي نماييم.

تجارب فراوان نشان مي‌دهد زماني كه بيمارستانها داراي عملكرد مناسب و ايمن هستند مي‌توانند بعنوان كانون امنيت و صلابت در ميان نا اميدي و بحران تبديل گردند و باعث حفظ سرمايه در سطح اجتماع گردند. ماهرگز نبايد فراموش كنيم كه بيمارستانها و تسهيلات و امكانات بهداشتي سرمايه بزرگ جامعه مي‌باشند. حافظت و ايمن نگهداشتن آنها در حوادث و بلايا بمنزله حفاظت سرمايه و سلامت و امنيت مردم مي‌باشد كه حفاظت از آنها از بزرگترين نگرانيها و دغدغه‌هاي ماست.

مراقبتهای بهداشتی اولیه دارای اصولی در کشورها می باشد که می تواند نیازهای روزانه را برآورده نماید، این نیازها همچون خدمات زایمان، مصون سازی و مراقبت بیماریهای مزمن بایستی در شرایط اضطراری نیز تداوم داشته باشد. اغلب سیستمهای بهداشتی ضعیف قادر به حفظ عملکرد فوری و خدمات بهداشتی متوالی در شرایط بحرانی نیستند.

چطور شرایط اضطراری بر سلامت تاثیر می گذارد:

· بیش از 11000 مؤسسه خدمات درمانی در وان چوان چین در اثر زلزله می 2008 آسیب دیدند و ده ها هزار نفر از مردم ناچاراً در جاهای دیگر درمان شدند.

· در جریان جنگ اتیوپی و غزه خدمات بهداشتی اولیه مانند مصون سازی قطع شد.

· سونامی اقیانوس هند در سال2004 به 61 درصد تجهیزات بهداشتی در ایالت آکه اندونزی آسیب رساند و نزدیک به یک سوم ماماهای منطقه کشته شدند که یک آسیب بزرگ برای بهداشت زنان بشمار می رفت.

نمونه سازه های موفق

چندین کشور بر روی موضوع ایمنی بیمارستانها و افزایش آمادگی در حفاظت از زندگی اقداماتی انجام داده اند.

· در مکزیک ارزیابهای آموزش دیده، مشکلات 200 عدد از تجهیزات بهداشتی را تشخیص دادند و متذکر شدند که این تجهیزات نیاز به ارتقاء ایمنی دارند.

· در بنگلادش تجهیزات چند منظوره بهداشت، آموزش و کشاورزی برای کمک به رفاه بعد از گردبادها و سیلابها ساخته شد که این کار جان هزاران نفر در گردباد سیدی در سال 2007 نجات داد.

· در ژاپن، پاکستان و پرو هم اکنون سازه های بهداشتی مقاوم به زلزله می سازند.

· در سومالی علیرغم فقدان امنیت، بیمارستانها به درمان بیماران بمنظور حصول اطمینان از سلامت همه افراد ادامه می دهند.

روز جهانی بهداشت یکی از بهترین فرصتهای سازمان جهانی بهداشت برای اطلاع رسانی اولویتهای جهانی بهداشت است. در این سال سازمان جهانی بهداشت و شرکاء بین المللی آن بر اهمیت سرمایه گذاری در زیربناهای بهداشتی، مقاوم سازی آنها در برابر مخاطرات و خدمت رسانی به مردم در نیازهای فوری تاکید داشتند. آنها همچنین اصرار داشتند تسهیلات بهداشتی بگونه ای تکمیل گردد که در شرایط اضطراری داخلی مانند آتش سوزی پاسخگو باشد تا از تداوم مراقبتهای بهداشتی اطمینان حاصل گردد.

حوادث اطراف جهان موفقیت های آینده را رقم زده و به طراحی و ساخت ایمن تجهیزات و سازه ها کمک می نماید، این عامل نیروی محرکه ای برای آمادگی گسترده در شرایط اضطراری بمنظور محافظت از حیات و بهبود بهداشت جهانی می باشد. ( برگرفته از سایت شرکت ملی صنایع پتروشیمی)