| شوراي سیاستگذاری جلب مشارکت جامعه > نظام جامع جلب مشاركت > مروري بر برنامه هاي جلب مشاركت |
|
|
||
|
مروري بر برنامه هاي جلب مشاركت |
||
|
|
||
|
بخش اول - مروری بر برنامه های جلب مشارکت : جمهوری اسلامی ایران اساسا مبتنی بر حضور و مشارکت مردم شکل گرفته است ، لذا بسیاری از سازمانها و دستگاهها با الهام از این تفکر مهم ، بر نقش مردم در برنامه های خود تاکید داشته و سازو کار ویژه ای برای این امر به اجرا گذاشته اند . گسترده ترین و جامعترین نظام مشارکت جامعه در کشور ما در نیروی مقاومت بسیج تجربه شده است بطوریکه تمامی اقشار را درقالب برنامه های متنوعی در تمامی زمینه های نظامی ، فرهنگی ، علمی و ... تحت پوشش قرار داده است . از دیگر سازمانهایی که توانسته اند نظام جامعی در جلب مشارکت مردم طراحی و به اجرا گذارند ، سازمان هلال احمر میباشد که با تشکیل سازمان داوطلبان جمعیت قابل توجهی خاصه از نسل جوان را در راستای اهداف خود سازماندهی کرده است . دیگر سازمانی که عملکرد چشمگیری در حوزه مشارکت اجتماعی از خود به نمایش گذاشته است وزارت آموزش و پرورش میباشد که با تشکیل شوراهای دانش آموزی و معاونت توسعهمشاركتهاي مردمي و سازماندهی بسیار مناسب خیرین مدرسه ساز تجربه موفقی از تمرکز نیات خیر جامعه را از خود به نمایش گذاشته است که ذیلا به طور اجمال بر آنها اشاراتی خواهیم داشت . 1 - تاريخچه سازمان داوطلبان هلال احمر
از اصول اساسي نهضت جهاني صليب سرخ و هلال احمر خدمات داوطلبانه است . در جهت تحقق اين اصل ، هم اكنون در يكصد و هفتاد و هشت كشور دنيا سازمانها و مؤسسات داوطلبان وابسته به جمعيت هاي ملي صليب سرخ و هلال احمر فعاليت مي كنند بنا براين اين سازمان ها وظيفه دارند بر اساس و در راستاي اهداف نهضت بين المللي صليب سرخ و هلا احمر با بسيج كليه توان انساني خود نسبت به بهبود زندگي مردم آسيب پذير اقدام نمايند در كشور ما هم سازمان داوطلبان با هدف حمايت از نيازمندان ، از طريق سازماندهي و بهره مندي از توان اقشار جامعه كه منجمله افرادي كه داوطلبانه به عضويت افتخاري جمعيت در آمده اند تأسيس گرديد و تاكنون سه دوره را بشرح زير پشت سر گذاشته است .دوره اول از ابتداي تشكيل تا سال 1359 دوره دوم از سال 1359 تا سال 1378 و دوره سوم از سال 1378 تاکنون پيشنه و عملكرد اين سازمان در سه دوره مذكور به ترتيب زير ارائه مي گردد دوره اول از ابتداي تشكيل تا سال1359 از اولين اساسنامه جميعت شير و خورشيد سرخ در سال 1301 شمسي چنين آمده است که جمعيت بر پايه كمك هاي نقدي و عملي عموم مردم تشكيل شده است.
در ماده 35 اين اساسنامه تأكيد شده است كه: به دولت محترم ايراني يا خارجي كه خدمات شايان به جمعيت نموده باشند عنوان عضويت افتخاري و رقم افتخار اعطاء مي شود همچنين در ماده 43 آمده است كه خدمات مذكور تماماً افتخاري است و فقط در هر مركزي از پايتخت و ايالات يك نفر منشي استخدام مي شود در اساسنامه 1327 تأكيد گرديده كه خدمات شير و خورشيد سرخ ايران افتخاري و مجاني است . بر اين اساس ، خدمت در جمعيت داوطلبانه و به دو شكل امكان پذير بوده است اول پرداخت حق عضويت ، دوم پرداخت حق عضويت همراه با ايفاي نقش در انجام خدمات نوع پرورانه كه در صورت انجام ندادن تعهدات افتخار خدمت در جمعيت از اعضاء سلب مي شده است. براي انسجام بيشتر و بهتر فعاليت هاي داوطلبانه جمعيت ، مجمع عمومي سازمان داوطلبان درسال 1350 تشكيل گرديد و در همان سال اقداماتي مانند خريد اوراق مربو ط به ساختمان مدرسه توسط بانوان عضو سازمان داوطلبان صوت گرفت . در شهريور ماه سال 1352 شورايعالي سازمان داوطلبان تشكيل و اقدام به تصويب و ابلاغ آيين نامه سازمان داوطلبان نمود بموجب اين آيين نامه چهار ركن اساسي سازمان به ترتيب رييس ، شوراي عالي ، شوراي اجرايي و كميته هاي آن شامل : خدمات عمومي، برنامه ريزي و آموزش ، بهداشت و امداد تشريفات و روابط عمومي به اضافه همكاري با ساير ادارات ايجاد گرديد .پس از تصويب آيين نامه مذكور در سال 1352 تا پيروزي انقلاب اسلامي سازمان داوطلبان اقداماتي مانند كمك به جذاميان ، احداث ساختمان تكميلي شير خوارگاه جمعيت شير و خورشيد تبريز و غيره را انجام داده است. پس از پيروزي انقلاب در سال 1357 نقش سازمان به تبع جمعيت در آن دوران كمرنگ گرديد و تا سال 1359 و تصويب اساسنامه جديد فعاليت چنداني نداشت. از سال 1357 به بعد هم زمان با بروز تحولاتي درساختار و وظايف جمعيت از جمله تغيير نام شير و خورشيد سرخ ايران به جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران ، فعاليت سازمان داوطلبان براي مدتي متوقف شد در دور سوم ، در دي ماه سال 1359 آيين نامه سازمان داوطلبان تصويب و سپس در سالهاي 61 ، 62 و 63 با تغييراتي مجدداً ابلاغ گرديد.قدر مسلم آن است كه تا سال 1363 ، هيئت سازماني اين سازمان محفوظ بوده است در همان سال آيين نامه عضويت افتخاري در جمعيت هلال احمر تصويب گرديد .و از سال 64 با تغيير ساختار ، سازمان داوطلبان به اداره كل امور داوطلبان تغيير يافته و به عنوان زير مجموعه معاونت خدمات اجتماعي جميعت هلال احمر تغيير يافته فعاليت مي نموده است نمونه هائي از فعاليتهاي اداره كل داوطلبان ( معاونت خدمات اجتماعي بين سالهاي 59 تا سالهاي 1378 بدين شرح است 1. با بروز جنگ تحميلي در شهريور ماه 1359 اداره كل داوطلبان وظيفه امداد به جبهه هاي جنگ 2. برپايي شانزده ستاد دائمي و دهها پايگاه سيار جمع آوري كمك هاي در ميادين شهر تهران 3. جمع آوري كمك هاي مردمي و ارسال آن براي مناطق زلزله زده 4. در سالهاي پس از 1370 فعاليت اداره كل داوطلبان در شامل كمك رساني به مددجويان و آسيب ديدگان و پذيرايي از نيازمندان به فعاليتهاي مختلف و همچنين جمع آوري كمك هاي مردمي و اهداء آن به آوارگان عراقي و به خانواده هاي نيازمند و آسيب ديده بوده است. دوره سوم از سال 1378 تا 1381 بر اساس ساختار جديد جمعيت ، اداره كل داوطلبان و بخش اعظم معاونت خدمات اجتماعي سابق جميعت در ابتداي سال 1379 در يكديگر تلفيق و به سازمان داوطلبان تبديل گرديد .اقدام فوق در جهت احياء و تحقق يكي از اصول نهضت بين المللي صليب سرخ و هلال احمر يعني خدمات داوطلبانه صورت پذيرفت .لذا به منظور تبيين و ترسيم صحيح اهداف و وظايف و ساختار سازمان نسبت به جمع آوري و بررسي كليه منابع و سوابق مرتبط از جمله مصوبات فدراسيون و مقررات جمعيت هلال احمر و همچنين عملكرد و تجربيات ساير جمعيتهاي ملي اقدام كه حاصل آن : تدوين و تنظيم اهداف شرح وظايف و نمودار تشكيلاتي سازمان داوطلبان بوده است .منابع مورد استفاده جهت تدوين و تنظيم استراتژي سازمان عبارت بود از شانزده تيم داخلي و خارجي بر اساس منابع مورد استفاده و بررسي كارشناسانه . سازمان داوطلبان مأموريت دارد با استفاده از خدمات داوطلبانه ، نياز اقشار آسيب پذير را شناسايي و آورده نمايد و به عبارت ديگر سازمان داوطلبان، حلقه اتصال ميان نيازمندان و توانمندان است. 2 - معاونت توسعه مشاركتهاي مردمي در آموزش و پرورش معاونت توسعهمشاركتهاي مردمي به منظور تحقق اهداف و پيش برد وظايف با الهام از سياست هاي دولت و وزارت آموزش و پرورش و برنامه سوم توسعه ،محوري ترين سياست راهبردي “ توسعه ، ترويج و تعميق فرهنگ مشاركت “ را در سرلوحه فعاليت هاي خود قرار داده تا در جلب و جذب توانمندي هاي علمي ،فكري ،معنوي ،پژوهشي، مهارتي ،مادي و ... اشخاص حقيقي و حقوقي، كاهش تصدي گري دولت، افزايش مشاركت و نظارت مردم در آموزش و پرورش ،اشاعه فرهنگ ايثار و شهادت با عنوان ارائه خدمات ويژه به فرزندان گرانقدر شهدا و ايثارگران ،بهره گيري از تجارب و دستاوردهاي علمي، فنآوري و پژوهش ساير كشورها در زمينه گسترش روابط آموزش و پرورشي ، به وظايف خويش عمل نمايد.
1. تدوين برنامههاي اجرايي جهت مشاركت مردم در حوزه آموزش و پرورش جهت نيل به اهداف تعيين شده مطابق قانون سازمان مدارس غيردولتي 2. ايجاد زمينه مناسب و گسترش مدارس غيردولتي جهت خدمات رساني بيشتر به مردم در گستره تعليم و تربيت 3. پژوهش جهت ارائه الگوي عملي در راستاي مشاركت با بخش غيردولتي با رويكرد كيفيت بخشي 4. بهبود نظام مديريت مشاركتي با استفاده از ظرفيتهاي قانوني 5. ايجاد تحول كيفي در نحوه خدمات رساني آموزشي به گيرندگان خدمات آموزشي 6. تدوين برنامه مناسب توأم با پژوهش محوري براي بهبود كيفيت وضعيت مدارس غيرانتفاعي و.... 7. بررسي و ارائه راهكارهاي مناسب جهت بهبود اقتصاد آموزش و پرورش 8. تدوين و ارائه راهكارهاي عملي در راه ترغيب و تشويق مردم به امر مشاركت (Participation) الف - عملیاتی نمودن قانون ماده 88 : یکی از تجربه های این امر در آموزش و پرورش جلب مشارکت جامعه از طریق عملیاتی نمودن قانون ماده 88 قانون بخشی از مقررات مالی دولت میباشد ، پس از پيروزي انقلاب اسلامي به لحاظ گرايش به دولتي نمودن امور، بخش دولتي به تدريج رو به گسترش نهاد، عوامل اين گسترش را ميتوان عدم وجود تعريفي از دولت، علاقه شديد مسؤولين براي انجام خدمات توسط دولت، گسترده شدن خدمات اجتماعي دولت به دليل رشد جمعيت، رشد شهرنشيني و توسعه كمي خدمات، دولتي شدن مدارس، بيمارستانها، مراكز توانبخشي و... كه پيش از آن به صورت خصوصي اداره ميشدند، دولتي شدن بانكها و بيمههاي خصوصي، تجزيه وظايف برخي از وزارتخانهها و سازمانها و ايجاد وزارتخانهها و سازمانهاي جديد، ايجاد سازمانها و مؤسسات دولتي جديد، رشد فزاينده شركتهاي دولتي نسل دوم و سوم و... دانست اهداف : ب – تجربه دیگر، اجراي مديريت مشارکتي مدرسه محور میباشد : تغييرات جهاني و تحولات اجتماعي در درون جامعه ما که نقطه عطف آن تحول از حضور توده اي به حضور مسئولانه و مشارکت جويانه در صحنه هاي مختلف در سالهاي اخير بوده است، مديران و مسئولان سيستم هاي اجتماعي و نهادهاي دولتي و غير دولتي را به شدت متاثر ساخته و آنها را ناگزير از درک و فهم عميق ضرورت تغيير در بنيانهاي سنتي مديريت و رهبري کرده است. در اين ميان پاسخگويي به خواست اصلي مردم يعني نهادينه شدن فرهنگ مشارکت عمومي، وظيفه اي سنگين بردوش دولتمردان قرار داده است و از آنجا که تجارب ساير کشورها و تامل در سيستم هاي مختلف اجتماعي بيانگر آن است که مدارس مهمترين جايگاه براي تحقق مشارکت همه جانبه مردمي و از جمله توسعه مشارکت سياسي است؛ لذا رويکرد واقعي مديريت مشارکتي مدرسه محور، که موجب مشارکت گسترده کليه عوامل ذيربط يعني والدين، دانش آموزان، معلمان ، کارکنان و مديران مي گردد، بهترين بستر براي تحقق مردم سالاري ديني در آموزش و پرورش و تمرکز زدايي از نظام آموزش و پرورش خواهد بود. براي تحقق مديريت مشارکتي مدرسه محور، از يک طرف بخشي از اختيارات ساده تصميم گيري در امور برنامه درسي، بودجه، پرسنل و پاداش به همه مدارس واگذار مي شود و از طرف ديگر با تشکيل مجتمع هاي آموزشي و تربيتي مرکب از مدارس دولتي در هر محله بخش عمده اختيارات تصميم گيري به شوراهايي منتخب از نمايندگان واقعي گروه هاي ذينفع در اين مجموعه ها واگذار مي گردد. اين مجتمع ها با برخورداري از هيئت امنا در بسياري از امور استقلال خواهند داشت و وظايف ادارات آموزش و پرورش به ارائه خدمات کارشناسي و نظارت بر برنامه توافق شده تحول خواهد يافت. ج- سازماندهی خیرین مدرسه ساز : و بالاخره سازماندهی خیرین مدرسه ساز که با تشکیل مجامع خیرین مدرسه ساز در هر استان منابع بسیاری را از جامعه به سمت اهداف آموزش و پرورش سوق داده است . در این برنامه وزارت آموزش و پرورش با استخراج و معرفی استعدادهای سازمان جهت جذب کمکهای مردمی و جامعه عمل پوشاندن به نیات خیرخواهانه مردم ، موجبات هدایت منابع مردمی را به سمت اجرای برنامه های توسعه مدارس کشور فراهم نموده است . در این روش ابتدا" با شناسائی و سازماندهی اولیه خیرین مدرسه ساز شهرستانها و استانها ، مجمع خیرین مدرسه ساز استانها را از منتخبین شهرستانها و با حضور و هدایت سازمان آموزش و پرورش استان شکل داده و سپس اقدام به تشکیل مجمع کشوری خیرین مدرسه ساز از منتخبین استانها نموده است . این امر نتایج بسیار خوبی را به دنبال داشته است . 1. واگذاری امور به خود مردم 2. جلب مشارکت جامعه بدون افزایش کار اداری برای سازمان 3. توسعه و تعمیق روحیه وقف و امور خیریه 4. وصول به اهداف سازمانی |
| |
|
|
|
|