بازگشت

ارائه خدمات تغذيه اي در مدارس

طرح آموزش تغذيه صحيح و آهن ياري دختران دبيرستاني وراهنمايي

هدف:ارتقاء آگاهي ، دانش و عملكرد دختران نوجوان مقطع راهنمايي و دبيرستاني در زمينه تغذيه صحيح به منظور ارتقاء سلامت آنان

اين برنامه از سال 1381 در استان خراسان رضوي در دبيرستانهاي دخترانه به مورد اجرا گذاشته شده است . در اين برنامه اهميت تغذيه و نحوه آموزش آن به دانش آموزان توسط پرسنل بهداشتي به معلمين رابط داوطلب ارايه مي شود و دانش آموزان نيز متعاقبا از طريق مربيان دوره ديده آمو زشهاي لازم را فرا مي گيرند.

علاوه بر آموزش ، قرص آهن به ميزان هفته اي يك قرص از طريق مراكز بهداشتي درماني در بين دانش آموزان توزيع و مورد مصرف قرار مي گيرد. از سال تحصيلي 86-85 اين برنامه در 10درصد مدارس دخترانه راهنمايي نيز به مورد اجرا گذاشته شد و در حال حاضر 100 درصد دانش آموزان دختر دبيرستاني و 20 درصد دانش آموزان دختر راهنمايي تحت پوشش اين برنامه قرار دارند. آخرين اطلاعات آماري از روند اجراي برنامه در شهرستانهاي تابعه به شرح جدول ذيل مي باشد.

مجري برنامه: واحد بهبود تغذيه

هماهنگ كننده: واحد سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس

اطلاعات برنامه آهن ياري وآموزش تغذيه در سال تحصيلي 86-85 - دانشگاه علوم پزشکي مشهد

برنامه شير مدرسه ايران(شما)

برنامه توزيع شير رايگان در مدارس تحت عنوان طرح شما از سال 1380 با هدف تامين نيازهاي تغذيه اي دانش آموزان به عنوان يک ميان وعده مناسب وترويج فرهنگ مصرف شير در جامعه، به طور محدود در مدارس مقطع ابتدايي مناطق روستايي آغاز گرديد.در حال حاضر اين برنامه در کليه مدارس مدارس مقاطع ابتدايي وراهنمايي به مورد اجرا مي گردد. در اين برنامه درسال تحصيلي 86-85 حدود 41درصد از مدارس مجري برنامه مورد بازديد از طريق مراکزبهداشتي درماني وخانه هاي بهداشت مورد بازديد قرار گرفته اند.

با وجود اين که 82درصد موارد مورد بررسي از نظر بهداشت مصرف شير وفرهنگسازي در زمينه برنامه شير مدرسه به صورت مطلوب عمل کرده اند و با توجه به اهميت موضوع به نظر مي رسد رعايت مسايل بهداشتي (توليد تا مصرف)وبرنامه ريزي آموزشي واستفاده از شيوه هاي فعال آموزشي در رسيدن به اهداف بسيار موثر خواهد بود.

برنامه کشوري پايش ادواري يد ادرار دانش آموزان 10-8ساله

يد يک عنصر اساسي براي بقاي انسان است.اين ماده غذايي براي رشد ونمو فرد حتي قبل از تولد نيز مورد نياز مي باشد.کمبود يد از طريق ايجاد اختلال در رشد وتکامل مغز،ميليون ها نفر از ساکنين کره زمين را در معرض خطر قرار داده است.تحقيقات انجام شده در کشور طي سالهاي 62تا68 نشان داد که حدود 20ميليون نفر از مردم کشور ما در معرض خطر کمبود يد قرار دارند.نتيجه مطالعات سبب شد که اختلالات ناشي از کمبود يد يکي از اولويت هاي بهداشتي کشور شناخته شده وکميته کشوري مبارزه با عوارض ناشي از کمبود يد در سال 1368 تشکيل شود. پس از تشکيل اين کميته ،بررسي سريع گواتر در کليه استانهاي کشور انجام شدکه مويد هيپر آندميک بودن گواتر در 8استان وآندميک بودن آن در بقيه استان هاي کشور بود.

کميته کشوري ،تهيه وتوزيع نمک يددار را در سطح عمومي جامعه،به عنوان استراتژي اصلي مبارزه با اين اختلالات انتخاب نمود وتلاش براي يددار کردن نمک هاي مصرفي توسط وزارت بهداشت آغاز شد.ايران در بين کشورهاي مديترانه شرقي،اولين کشوري بود که اقدام به بررسي کشوري گواتر وتوليد وتوزيع نمک يددار در سطح جامعه نموده است.

از آن جايي که کمبود يد در آب وخاک عامل اصلي بروز اختلالات ناشي از کمبود يد مي باشند اين اختلالات مي توانند در هر زماني پس از اصلاح کمبود يد،چنانچه برنامه هاي کنترل متوقف گردند دوباره ايجاد شوند. شواهد موجود حاکي ازبازگشت IDDدر برخي از کشورهايي است که در گذشته موفق به اصلاح کمبود يد گرديده اند. بنابراين اختلالات ناشي از کمبود يد تنها زماني مي تواند براي هميشه حذف گردد که برنامه هاي کنترل ومبارزه با کمبود يد به طور مستمر تداوم داشته باشد.

با عنايت به اين که مطلوبترين روش پايش برنامه IDD اطمينان از کفايت دريافت يد از طريق رژيم غذايي،اندازه گيري يد ادرار مي باشد.در اين راستا از سال1379 برنامه کشوري پايش ادواري يد ادرار دانش آموزان 10-8ساله در سطح مدارس ابتدايي کشور به مورد اجرا گذاشته شده است. در اين برنامه ، واحد سلامت نوجوانان،جوانان ومدارس استان با انتخاب 48 مدرسه شهري وروستايي( بر حسب جمعيت شهري وروستايي) به صورت راندوم واعلام مدارس منتخب به واحد بهبود تغذيه و سازمان آموزش وپرورش اقدام مي نمايد. سپس واحد بهبود تغذيه هماهنگي لازم را با آزمايشگاه مرکزي استان وشهرستانهاي تابعه جهت اجراي برنامه به عمل مي آورد.هد.

گروه هدفدر هر مدرسه دانش آموزان کلاسهاي دوم،سوم وچهارم يعني کودکان 10-8ساله مي باشند.در مجموع در سطح استان اقدام به نمونه گيري از تعداد 240دانش آموز دختر وپسر به نسبت مساوي مي گردد. سپس نمونه ها جهت اندازه گيري ميزان يد ادرار به آزمايشگاه مرکزي استان ارسال مي گردد. باز خورد نتايج برنامه به همراه نتايج آزمايشات دانش آموزان جهت اطلاع به شهرستانها اعلام مي گردد.

با توجه به اينکه ميزان يد ادرار کمتر از 10ميکروگرم در دسي ليتر نشانگر کمبود دريافت يد به ميزان لازم در منطقه مي باشد.بنابراين دانش آموزاني که نتيجه آزمايش آنان 10 وکمتر از 10ميلي گرم در دسي ليتر باشد به مراکز بهداشتي درماني ارجاع مي گردند ودر جهت آموزش خانوارها در زمينه مصرف صحيح نمک يددار در خانوار وهمچنين بررسي نمک مصرفي با کيت يد سنج توسط کارشناسان بهداشت محيط وارسال آن به آزمايشگاه مواد غذايي اقدام لازم صورت مي گيرد. ومتعاقبا گزارش عملکرد شهرستانها در اين خصوص به واحد بهبود تغذيه استان اعلام مي گردد.

بوفه هاي مدارس

تغذيه کودکان و نوجوانان به منظور ارتقاء سطح سلامت دانش آموزان بسيار حائز اهميت است و با توجه به اينکه علاوه بر سه وعده غذايي آنان نياز به ميان وعده غذايي هم دارند و معمولاً اين نياز از طريق بوفه هاي مدارس تامين مي‌گردد . بهبود وضعيت بوفه هاي مدارس با اهداف چهارگانه زير مدنظر مي‌باشد :

- بهبود فضاي فيزيکي بوفه ها

- عرضه مواد غذايي سالم در بوفه ها

- ساماندهي تعاوني‌هاي دانش آموزي

- افزايش اگاهي دانش آموزان

در اين راستا کميته ساماندهي بوفه هاي مدارس با عضويت نمايندگاني از سازمان آموزش و پرورش ، معاونت دارو و غذا و معاونت بهداشتي دانشگاه جهت دستيابي به اهداف فوق برنامه ريزي مي‌نمايد .

در حال حاضر اساسنامه بوفه هاي آموزشگاههاي تنظيم و آموزش گروه هدف از طريق چاپ کتاب و پوستر انجام مي‌شود .