مرکز سلامت روانی و اجتماعی (سراج) حاجی اربابی منطقه توس مشهد در چهارمین روز از هفته سلامت به بهرهبرداری رسید.
در چهارمین روز از هفته سلامت و با حضور معاون فنی مرکز بهداشت خراسان رضوی و مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و همچنین مسئولان ادارات آموزش و پرورش، بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی(ره) مرکز سراج حاجی اربابی در منطقه توس مشهد (توس 74) افتتاح شد. در این مرکز تمامی خدمات تخصصی در حوزه روانپزشکی و با حضور روانپزشک، پزشک عمومی، رواشناس بالینی و مددکار ارائه میگردد.
مراکز سراج نمونه بارز دستاوردهای حوزه سلامت در شناسایی و درمان افراد با مشکلات و اختلالات روانپزشکی بودهاند
در این مراسم که با حضور واقف خیراندیش مرکز حاجی اربابی برگزار شد، دکتر مجید جعفرینژاد معاون فنی مرکز بهداشت خراسان رضوی، اظهار کرد: در این مکان اقدامات لازم و موردنیاز در راستای پیگیری و دریافت حمایتهای اجتماعی در حوزه سلامت روان به مراجعان این مرکز صورت میپذیرد. وی تصریح کرد: در این مرکز تخصصی حضور همزمان روانپزشک، پزشک عمومی، رواشناس بالینی و مددکار را داریم که ارائه خدمات تخصصی در زمینه درمان دارویی، درمانهای روانشناختی و حمایتهای اجتماعی موثر بر بهبود اختلالات روانپزشکی دارند و با این اقدام تمامی نیازهای بیماران این حوزه در یک مکان انجام میشود و دیگر برای انجام اقدام بعدی نیازی به مراجعه به یک مکان دیگر نبوده و نیست. معاون فنی مرکز بهداشت خراسان رضوی با بیان اینکه گروه هدف اصلی ارائه خدمات در این مرکز، بیماران مزمن روانپزشکی و خانواده آنان هستند، خاطرنشان کرد: در این برنامه بیماران تحت پوشش مستمر مرکز سراج قرار میگیرد و در این مرکز بیمار با پزشک و مددکار ارتباط مستقیم دارد. دکتر جعفرینژاد تأکید کرد: اقدامات صورت گرفته در طی سالهای اخیر در حوزه بهداشت و انجام اقدامات پیشیگرانه و همچنین شناسایی، تشخیص و درمان بهموقع در نوع خود بینظیر بوده و یک نمونه بارز آن افتتاح مراکز سراج در شهر مشهد بوده است. وی بیان کرد: با افتتاح مراکز سراج بسیار امیدوار هستیم که شاهد دستاوردهای خوبی در حوزه سلامت روان باشیم و این موضوع با نتایج مثبتی در افتتاحهای قبلی این قبیل مراکز دیده شده به خوبی محقق شده است.
دکتر ندا اخروی، مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در این مراسم، گفت: این بنا توسط خیر محترم در 35 سال قبل فعال شده و در زمانهای مختلف از جمله در ایام پاندمی کرونا بعنوان یکی از مراکز منتخب نمونه گیری و درمان این بیماری،کمک بزرگی به ساکنان این منطقه کرده و با فعال شدن مرکز سراج در این مجموعه نیز به بیش از 300 هزار نفر از جمعیت شهری و روستایی این منطقه خدماترسانی خواهد شد. وی افزود: در سطح جامعه آن گروهی که از مشکلات مزمن در حوزه سلامت روان رنج میبرند مظلومیت و محرومیت بیشتری به نسبت دیگر گروهها دارند، گروهی که در بیشتر وقتها نه تنها دیده نمیشوند، بلکه مورد ظلم هم واقع میشوند. مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه با اشاره به اینکه فردی که مبتلا به سرطان، دیابت، فشار خون و بیماری دیگر بوده با خیال راحت مشکلاتش را میگوید و همه با او همدلی میکنند و حمایت لازم را از آن فرد دارد، بیان کرد: کسی که با مشکلات روانپزشکی روبهرو است جرأت بیان مشکل خود را در جامعه ندارد، حتی اگر مصرف داروی مرتبط با این حوزه دارد از بیان آن کتمان میکند تا که با واکنش منفی مواجه نشود. دکتر اخروی تصریح کرد: مراکز سراج کمک بزرگی در جهت از بین بردن انگ در جامعه در خصوص بیماران با مشکلات روانپزشکی است و دلیل اصلی افتتاح این مراکز هم به همین جهت بوده است تا که این گروه از بیماران بتوانند همانند دیگر آحاد جامعه زندگی کنند و به عنوان یک نیروی از رده خارج محسوب نشود وی با ذکر این نکته که مراکز سراج به دنبال احیاء افراد با مشکلات روانپزشکی و افزایش امید در آنان بوده تا بتوانند در محیط خانواده، کار، جامعه و غیره بهخوبی نقشآفرینی نمایند، تأکید کرد: بیماران روانپزشکی با درمانهای دارویی، اجتماعی و روانشناختی میتوانند به عضوی مؤثر در جامعه تبدیل شوند و همانند دیگر گروهها زندگی نمایند و در همین خصوص باید اشاره کنیم که علت اصلی ترد این افراد از جامعه به دلیل عدم مصرف درست داروهای تجویز شده و عدم حمایت اجتماعی مطلوب بوده است.
مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه با اشاره به اینکه تعداد افراد زیادی از جامعه با اختلالات روانپزشکی مواجه بوده، عددی که بعد از پاندمی بیماری کووید 19 به یک نفر از هر 3 نفر رسیده است و در جمعیت 15 تا 64 سال حداقل یک مشکل و اختلال روانپزشکی در 12 ماه اخیر مشاهده شده است. دکتر اخروی با بیان اینکه براساس اطلاعات ثبت شده در سال 1390 و پیمایش مجدد انجام شده در سال 1400، 23.6 درصد جمعیت مبتلا به مشکلات و اختلالات روانپزشکی به 25.1 درصد رسیده است، خاطرنشان کرد: طبق آمار به دست آمده در سطح جامعه بیش از 12.5 میلیون فرد با این مشکلات از خفیف تا شدید مواجه هستند و متأسفانه تعداد زیادی از این افراد به دلیل مشکلات مالی و فرهنگی و نگرانی از انگ در جامعه به روانپزشک و روانشناس مراجعه نکردند و 56.3 درصد این گروه از بیماران از درمان مناسب برخوردار نبودند.
وی اضافه کرد: در سطح کشور 270 هزار بیمار با مشکلات شدید روانپزشکی وجود دارد، افرادی که به صورت معمول امکان زندگی عادی ندارند و حداقل در هر سال بین یک تا 2 ماه در بیمارستان بستری میشوند، آن هم در شرایطی با وجود تنها 10 هزار تخت فعال روانپزشکی.
مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه افزود: ضریب اشغال تخت در بیمارستانهای روانپزشکی بالای 100 درصد بوده و بیمارستان ابن سینا مشهد که یکی از این مراکز درمانی است همیشه تختهایش پر است و در بسیاری از اوقات ظرفیتی برای پذیرش بیماران جدید ندارد و یکی از دلایل آن بستری مکرر بیماران مزمن این حوزه بوده است. دکتر اخروی با ذکر این نکته که بحران کرونا سلامت روانی جامعه را تحت تأثیر قرار داد، تأکید کرد: بسیاری از افراد جامعه وقتی که خودشان را با زمان قبل از کووید مقایسه میکنند میگویند که آن فرد قبلی نیستند و از سفر، عید دیدنی، دیدار دوستان و حضور در مراسمات به مانند سالهای قبل از کرونا لذت نمیبرندخاطرنشان کرد: شناسایی اختلالات روانپزشکی در کودکان و نوجوانان موضوع بسیار مهم دیگر در حوزه سلامت بوده و اگر این اختلالات بهموقع شناسایی و درمان نشوند احتمال مصرف مواد و الکل در سنین جوانی و بزرگسالی به شدت بالا میرود.
اختلالات روانپزشکی و آسیبهای اجتماعی 2 حلقه به هم پیوسته در جامعه هستند
مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه ادامه داد: اختلالات روانپزشکی و آسیبهای اجتماعی 2 حلقه به هم پیوسته در جامعه هستند و اگر بخواهیم آُسیبهای اجتماعی را کم کنیم، باید اختلالات روانپزشکی را شناسایی و درمان نماییم و از طرف دیگر نیز اگر میخواهیم اختلالات روانپزشکی درمان گردد باید حمایتهای اجتماعی را برای بیماران روانپزشکی و خانوادههای آنان در نظر بگیریم. دکتر اخروی با اشاره به اینکه در کشورهای پیشرفته و با سطح درآمد بالا تنها 30 درصد افراد با مشکلات روانپزشکی درمان میشوند، عددی که بسیار بوده و نگران کننده می باشد، بیان کرد: این عدد در کشور ما مشخص نیست و فقط میدانیم که 75 درصد کودکان و نوجوانان با مشکلات روانپزشکی شناسایی نمیشوند و از 25 درصد شناسایی شده هم تنها 30 درصد آنها خدمات درمانی مناسب را دریافت کردند و برای 70 درصد دیگر هم اقدام مناسبی صورت نپذیرفته است. وی تصریح کرد: اختلالات روانپزشکی که بچهها را برای مصرف مواد تحت تأثیر قرار میدهد شامل اضطراب، نامیدی، خُلق پائین، نقص توجه، پیش فعالی و هیجان خواهی بوده و شیوع افسردگی و اضطراب در 8 درصد نوجوانان ذکر شده و اقلب بچههایی که دچار افسردگی شدید هستند افکار خودکشی دارند و ما نگران آن هستیم که خدای نکرده این موضوع منجر به اقدام عملی آن نشود. مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه اضافه کرد: همچنین برای بچههایی که قربانی سوءرفتار هستند هم احتمال افسردگی بالا بوده و زمانیکه یک بیماری روانی و یا سوءمصرف مواد در والدین وجود دارد، بر احتمال ابتلای بچهها افسردگی و اختلالات روانپزشکی میافزاید. دکتر اخروی با بیان اینکه براساس بررسیهای صورت گرفته در سال 1396 میزان مصرف الکل و همراهی بچهها در این خصوص بالا بوده، خاطرنشان کرد: در شهرستان مشهد 750 هزار دانشآموز داریم و به طور متوسط از هر 50 کودک، یک نفر از آنها با اختلالات روانپزشکی مواجه است.
افتتاح مرکز سراج دانشآموزی یگ گام محل در مراقبت از سلامت روان دانش آموزان
دکتر ندا اخروی تأکید کرد: اتفاق خوبی در سال گذشته صورت پذیرفت افتتاح مرکز سراج دانشآموزی در بولوار وحدت مشهد بود و باید روی موضوع بهطور ویژه کار شود تا مشکلات احتمالی بهموقع و از همان سنین دانشآموزی شناسایی و درمان شوند. مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه کاری که در حال حاضر در مراکز سراج در حال انجام است خدمات پیگیری فعال بوده و این چرخه معیوب شکسته میشود و بیمار تحت پوشش مستمر مرکز سراج قرار میگیرد، بیان کرد: در این مرکز بیمار با پزشک و مددکار ارتباط مستقیم دارد و در زمان عود بیماری هم پیگیری لازم صورت میپذیرد، حتی اگر فرد تمایلی به حضور در مرکز سراج نداشته باشد این حمایت با حضور پزشک و مددکار در منزل آن فرد صورت میپذیرد. دکتر اخروی تصریح کرد: اقدام مهم دیگر در خصوص آموزش خانواده است و اینکه نوع رفتار با بیمار چگونه باشد و داروهایش هم بهموقع و طبق دستور پزشک مربوطه داده شود، ضمن اینکه حمایت لازم از خانواده هم صورت میپذیرد تا مشکلات اجتماعیشان حل شود. وی با بیان اینکه در مراکز سراج تیم درمان تخصصی شامل روانپزشک، پزشک عمومی، روانشناس بالینی و مددکار حضور دارند، خاطرنشان کرد: در این مراکز 3 جزء مهم فرآیند درمانی که درمان دارویی، درمان روانشناختی و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت روان در کنار هم دیده شده است و تفاوت مراکز سراج با دیگر مراکز این است که تمامی حوزههای مربوطه در کنار هم قرار گرفتهاند تا خدمات مناسب در هر حوزه بهخوبی ارائه گردد و موردی از قلم نیفتد. مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه افزود: از سال 1395 برنامه حوزه سلامت روان در 2 شهر کرمان و اسکو اجرا شده و در طی 8 سال اخیر شناسایی این افراد صورت پذیرفته و در نتایج حاصله مشخص شد که 70 درصد کسانی که جزء بیماران شدید و مزمن روانپزشکی بودند و مدام بستری میشدند دیگر نیازی به بستری نداشتند، ضمن اینکه 79 درصد مواردی که میخواستند اقدام به خودکشی نمایند اصلاح شدند و در کنار آن مشکل 83 درصد زوجین متقاضی طلاق برطرف شد و امیدواریم که این اعداد امیدبخش در مراکز سراج مشهد نیز ثبت شود. دکتر اخروی گفت: اقدام شاخص دیگر مراکز سراج بازگشت بازماندگان از تحصیل به مدرسه بوده و تا این لحظه 96 دانشآموز بازمانده از تحصیل شناسایی شدند که از این تعداد 95 نفر آن از آنها به مدرسه بازگشتهاند و پیگیر بازگشت آن یک نفر دیگر به سر کلاس درس هم هستیم و در کنار آن عدد موارد منصرف شده که خودشکی به 83 درصد رسیده است. وی افزود: همچنین در بحث ترک اعتیاد و الکل هم مؤفقیت 62 درصدی را داشتهایم، عدد این حوزه بسیار پائینتر از این میزان بوده، اما خوشبختانه پس از شروع به کار مراکز سراج شاهد رشد خوبی در این حوزه بودهایم.
مدیر گروه سلامت روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه در مهر ماه سال 1402 و با دستور رئیس جمهور توسعه مراکز سراج در دستور کار قرار گرفت، بیان کرد: عدد 15 مرکز آن زمان به 100 مرکز تا پایان سال قبل رسید و قرار است که در سال جاری 300 مرکز سراج در سطح کشور افتتاح شود و این مراکز که اکنون به عنوان نهالی نوپا هستند انشاالله در آیندهای نزدیک به درختی تنومند تبدیل خواهند شد و ثمرات و برکات در جامعه بهخوبی دیده خواهد شد. دکتر اخروی در پایان گفت: مرکز سراج ارتباط مستقیمی با فرمانداری، دادگستری، کمیته امداد امام خمینی(ره)، بهزیستی، اداره کار، آموزش و پرورش و دیگر مجموعهها دارد و در آینده استقرار یک مددکار را در فرمانداری خواهیم داشت تا پیگیری لازم را در خصوص درخواستهای هر مجموعه داشته باشد و این خدمات در یک چرخه به هم پیوسته و با نظارت مستقیم فرمانداری ارائه شود.
