رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تغییر سبک زندگی و الگوی غذایی در ایام ماه مبارک رمضان گفت: تغییر زمان وعدههای غذایی، کاهش دریافت مایعات در طول روز و برخی عادات نادرست تغذیهای میتواند زمینه بروز مشکلاتی را برای روزهداران فراهم کند، اما با رعایت اصول صحیح تغذیهای، این عوارض قابل پیشگیری و کنترل است.
به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر زهرا اباصلتی شایعترین مشکلات تغذیهای در ایام روزهداری و راهکارهای مقابله با آنها را به شرح زیر بیان کرد:
یبوست
دکتر اباصلتی با بیان اینکه یبوست یکی از مشکلات رایج در ماه رمضان است، گفت: یبوست میتواند منجر به هموروئید (بواسیر)، سوءهاضمه و احساس پری معده شود. مصرف زیاد غذاهای تصفیهشده مانند نانهای تهیهشده از آرد سفید (نظیر نان لواش و نانهای فانتزی)، کاهش مصرف آب و کمبود دریافت فیبر از مهمترین دلایل بروز این مشکل است.
وی افزود: برای پیشگیری و درمان یبوست، لازم است مصرف نانهای سفید کاهش یافته و نانهای سبوسدار مانند سنگک و جو جایگزین شود. افزایش مصرف آب، میوهها بهویژه میوههای پرفیبر مانند هندوانه و سبزیجات توصیه میشود. همچنین مصرف خاکشیر یا تخم شربتی با آب گرم قبل از خواب و استفاده از آلو و انجیر خیسانده همراه با یک لیوان آب ولرم میتواند کمککننده باشد.
سوءهاضمه و نفخ
وی مصرف غذاهای چرب، سرخکردنی و ادویهدار را از عوامل اصلی سوءهاضمه و نفخ دانست و اظهار کرد: مصرف نوشابههای گازدار، تخممرغ، کلم، عدس و حبوباتی که بدون خیساندن قبلی پخته شوند نیز میتواند موجب نفخ شود.
به گفته وی، پرهیز از غذاهای چرب و نوشابههای گازدار، مصرف غذاهای ساده و سبک و خودداری از دراز کشیدن تا یک ساعت پس از صرف افطار و سحر از مهمترین راهکارهای پیشگیری از این مشکل است.
افت فشار خون
رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه با اشاره به اینکه تعریق زیاد، ضعف، سرگیجه، رنگپریدگی و احساس غش بهویژه در ساعات بعدازظهر میتواند نشانه افت فشار خون باشد، گفت: مصرف ناکافی مایعات و نمک از دلایل اصلی این عارضه است.
وی توصیه کرد: در صورت بروز علائم، فرد در محیط خنک قرار گیرد و مصرف مایعات و نمک افزایش یابد؛ البته در افرادی که مبتلا به بیماریهای قلبی–عروقی هستند، این موضوع باید با احتیاط و نظر پزشک انجام شود.
سردرد
دکتر اباصلتی اظهار کرد: سردرد در ایام روزهداری میتواند به دلایلی مانند قطع مصرف کافئین و دخانیات، کمخوابی، خستگی، کمآبی، گرسنگی، افت قند خون یا افت فشار خون ایجاد شود. همچنین در افراد مبتلا به میگرن ممکن است حملات تشدید شود.
وی افزود: نوشیدن آب کافی، مصرف سبزیجات در وعده سحری، تنظیم برنامه خواب و استراحت، پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید، انجام ندادن فعالیت بدنی در گرما، کاهش تدریجی مصرف چای پررنگ و قهوه پیش از ماه رمضان و ترک یا کاهش مصرف سیگار از یک تا دو هفته قبل از شروع ماه مبارک میتواند در پیشگیری مؤثر باشد. در برخی موارد مصرف یک مسکن در وعده سحری با نظر پزشک کمککننده است و در صورت شدید بودن سردرد ناشی از افت فشار خون، باید روزه شکسته شود.
افت قند خون
وی با اشاره به علائمی مانند ضعف، لرزش، تعریق، تپش قلب و کاهش تمرکز گفت: در افراد دیابتی، عدم تنظیم داروها میتواند منجر به افت شدید قند خون و حتی بیهوشی شود. در افراد غیر دیابتی نیز مصرف زیاد قندهای ساده در وعده سحر یا حذف وعده سحری از عوامل مهم افت
افت قند خون است.
وی تأکید کرد: پرهیز از مصرف غذاها و نوشیدنیهای حاوی قند ساده در سحر، مصرف وعده سحری کامل و سالم و تنظیم دقیق داروهای دیابت تحت نظر پزشک از اقدامات ضروری برای پیشگیری از این عارضه است.
گرفتگی عضلات
دکتر اباصلتی کمبود کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم، مصرف غذاهای چرب در وعده افطار یا شام و کمآبی بدن را از دلایل گرفتگی عضلات دانست و گفت: مصرف منابع غنی از این املاح مانند سیبزمینی، موز، هندوانه، ملونها، دوغ، سبزیهای برگ سبز، آب پرتقال طبیعی، مغزها، گوجهفرنگی، خرما، حبوبات و لبنیات (شیر، ماست، پنیر و کشک) توصیه میشود.
وی افزود: پرهیز از غذاهای پرچرب در ساعات پایانی شب و مصرف کافی مایعات در وعدههای سحر، افطار و فاصله بین آنها ضروری است.
زخم معده و سوزش سردل
وی افزایش اسید معده در حالت ناشتا را از دلایل بروز سوزش سردل، ورم معده و تشدید زخم معده دانست و گفت: غذاهای ادویهدار، نوشابههای گازدار و قهوه میتوانند این علائم را تشدید کنند.
دکتر اباصلتی تصریح کرد: درمانهای دارویی برای کاهش اسید معده وجود دارد، اما افرادی که دچار زخم معده یا مشکلات گوارشی هستند باید پیش از روزهداری حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنند.
سنگ کلیه
وی خاطرنشان کرد: کاهش مصرف مایعات میتواند خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد، بهویژه در افرادی که سابقه سنگسازی دارند. بنابراین مصرف کافی مایعات در فاصله افطار تا سحر برای پیشگیری ضروری است.
درد مفاصل
رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه در پایان با اشاره به اینکه فشار بر مفاصل، بهویژه زانوها، هنگام نماز یا بالا و پایین رفتن از پلهها در سالمندان و مبتلایان به التهاب مفاصل میتواند درد را تشدید کند، گفت: کاهش وزن، ورزش منظم و حفظ تناسب اندام به کاهش درد کمک میکند.
وی افزود: مصرف منابع اسیدهای چرب امگا-۳، میوهها و سبزیها، حبوبات، غلات کامل و نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در فاصله افطار تا سحر میتواند در بهبود علائم مؤثر باشد.
