مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: وقوع انفجارها و تخریب سازه های شهری در جریان جنگ، منجر به آزادسازی حجم انبوهی از آلودگی هوا می گرددکه با آلودگی هوا در فصول سرد سال متفاوت است.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر فرشید وفا افزود: این آلودگی می تواند حاوی ذرات معلق بسیار ریز 2.5PM  و کمتر باشد که می توانند مستقیماً وارد جریان خون شوند. همچنین آلاینده هایی نظیر فلزات سنگین سرب، جیوه و کادمیوم و... ناشی از مهمات، ترکیبات آلی فرار ناشی از احتراق ناقص مواد شیمیایی، آزبست و غبار سیمان ناشی از تخریب ساختمانها توانایی ایجاد عوارض تنفسی حاد و مزمن را دارند.

وی بر این اساس ضمن تبیین پروتکلهای حفاظتی در چهار سطح محیطی، فردی، بیولوژیک ومراقبتی تأکید کرد: در شرایط جنگی جز برای موارد ضروری از منزل خارج نشوید وحتی الامکان از تردد به صورت پیاده خودداری نمایید.

 

1. ایمن سازی محیط مسکونی

در زمان وقوع انفجار، امن ترین مکان، داخلی ترین اتاق ساختمان است. اقدامات زیر جهت ایمن سازی محیط مسکونی توصیه می شود:

مسدودسازی معابر هوا (عایق بندی مکانیکی): تمامی منافذ با نایلونهای پلی اتیلن (ضخامت بالای 1۱0میکرون یا نایلون 10) و چسبهای پهن مسدود شوند.

مدیریت تهویه و فشار هوا: کولرهای آبی، فنهای سانتریفیوژ و هود آشپزخانه را کاملاً خاموش کنید.خاموش نمودن تمامی سیستمهای مکنده برای جلوگیری از ایجاد فشار منفی و ورود آلاینده به داخل است.

در زمان انفجارهای با آلایندگی بالا باید از هر نوع تهویه طبیعی یا مکانیکی هوا خودداری گردد. همچنین مراکز و موسسات دارای سیستم هواساز نسبت به روزرسانی فیلترها اقدام نمایند.

تصفیه هوا: اگر دستگاه تصفیه هوادارید، آن را در حالت حداکثری قرار دهید. فیلترهای هپا و کربن فعال سد دفاعی مناسبی در برابر ذرات میکرونی و بوهای شیمیایی هستند.

کنترل گرد و غبار: از جاروبرقی معمولی استفاده نکنید (ذرات ریز را از فیلتر پشتی خارج و در هوا معلق می کند). فقط از تی کشی خیس و دستمال مرطوب استفاده کنید.

خنثی سازی شیمیایی: استفاده از لایه های نخی مرطوب با محلول ٪5 بیکربنات سدیم (جوش شیرین) در مبادی نشت احتمالی جهت خنثی سازی گازهای اسیدی ناشی از احتراق مهمات.

برای جلوگیری از آلودگی مواد غذائی وآب آشامیدنی استفاده ازپوشش مناسب برای موادغذائی آماده مصرف ضروری است. مواد غذائی قبل ازنگهداری در یخچال ازذرات وگرد و غبار زدوده شوند.

نکته: در صورتی که انفجارها همزمان با زمان بارندگی باشند، علاوه بر موارد یاد شده، رعایت موارد ذیل توصیه می شود.

 درصورتی که در مجاورت محل های انفجار هستید، در زمان بارندگی و تا زمانی که دود و آالیندگی از بین نرفته است از بازکردن پنجره ها خودداری نمایید. اگر شیشه ها دچار شکستگی شد از ماسک های N95،FFP2 یا FFP3 استفاده کنید.

برای پاکسازی شیشه های شکسته، گرد و خاک و آلایندگی روی سطوح از دستکش مناسب و ماسک استفاده نمایید.

پس از قطع شدن باران، از منزل خارج نشوید؛ زیرا تبخیر قطرات اسیدی از روی زمین گرم یا سطوح، غلظت سموم در هوای تنفسی را تا چندین برابر افزایش می دهد (صبر کنید تا هوا کاملاً ساکن شده یا توسط باد جابه جا شود(.

اگردر تراس یا حیاط خانه مواد غذایی (مثل ترشیجات، برنج یا نان) دارید، حتی اگردربسته هستند، پیش از انتقال به داخل خانه ابتدا ظرف آنها را با دستکش و دستمال مرطوب کاملاً پاک کنید.

پس از اتمام دوره بارش، بینی و گلوی خود را با محلول رقیق نمکی (سرم شستشو) غرغره کنید.این کار باعث دفع ذرات دوده نفتی معلق در هوا که به مخاط چسبیده اند، میشود.

2.مدیریت غبار تخریب

 غبار ناشی از تخریب بتن حاوی سیلیس کریستالی و آزبست است که طبق پروتکلWHO ، روش برخورد با آن متفاوت است:

عدم نظافت خشک: هرگونه استفاده از جارو یا دمنده های هوا اکیداً ممنوع است. نظافت سطوح صرفاً باید به روش تی کشی خیس انجام شود

 پایداری آلاینده: ذرات 2.5 PM ناشی از تخریب تا ۲2 ساعت پایداری جوی دارند؛ لذا بازگشایی منافذ تا 3 روز پس از فرونشست ظاهری غبار مجاز نیست.

3.خودمراقبتی و مراقبت ازگروههای آسیب پذیر

 اطفال و نوزادان: به دلیل قانون رسوب ذرات سنگین در سطح زمین، نوزادان باید حداقل در ارتفاع بالای 50 سانتیمتری از کف اتاق نگهداری شوند. بهتر است نوزادان را در گهواره های بلند قرار دهید و از سینه خیز رفتن آنها روی فرش جلوگیری کنید.

زنان باردار: جفت قادربه فیلتر کردن بسیاری ازفلزات سنگین نیست. فلزات سنگین (سرب و جیوه) موجود درغبار جنگی، پتانسیل عبوراز سد جفتی رادارند. محافظت تنفسی دراین گروه باید با ماسکهای بدون دریچه انجام شود.

زنان باردار باید در محیطی با رطوبت کنترل شده بمانند و از هرگونه استرس فیزیکی که نرخ تنفس را بالا می برد پرهیز کنند.

 بیماران قلبی‏-عروقی و سالمندان : افزایش غلظت خون ناشی ازآلودگی، ریسک تشکیل لخته را بالا میبرد. لذا نوشیدن آب کافی الزامی است.

عدم استعمال دخانیات در فضای داخل خانه: استنشاق دود ناشی از دخانیات به همراه آلودگی هوای ناشی از انفجار، آسیب های بیشتری بر بدن وارد می نماید. استعمال دخانیات به ویژه قلیان به علت حجم دود بسیار زیاد شرایط بسیار دشوارتری را برای سیستم قلبی‏-ریوی فرد سیگاری و افراد مجاور او ایجادمی نماید.

 در صورت بروز علائمی مانند سوزش شدید مجاری تنفسی، سرفه خشک مداوم یا تاری دید، در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کنید و یا با پزشک مشورت نمایید.

4.حمایت بیولوژیک و رژیم غذایی مناسب

در شرایط آلودگی هوا، بدن به شدت تحت استرس اکسیداتیو قرارمی گیرد، لذا توصیه میگردد به:

مصرف شیرولبنیات کم چرب: کلسیم موجوددرلبنیات، رقابت جذب با سرب درروده ایجاد کرده ومانع جذب فلزات سنگین می شود.

مصرف پکتین: سیب و مرکبات حاوی پکتین هستند که میتوانند با فلزات سنگین پیوند تشکیل دهند و از طریق گوارش دفع گردند. مصرف مکملهای ویتامین C و آنتی اکسیدانهای طبیعی نیز برای تقویت سد دفاعی ریه ها و کاهش استرس اکسیداتیو مناسب است.

 کاهش مصرف غذاهای چرب و غیر مفید: مصرف غذاهای چرب در زمان آلودگی هوا می تواند باعث تشدید کاهش توان بدنی وذهنی افراددر طول روز شود. در صورت امکان و تازمانی که در مجاورت هوای آلوده هستید از مصرف مواد غذاهای کم ارزش مثل چیپس، پفک و نوشابه های گازدار، مواد غذایی سرخ کردنی خودداری نمایید.

5.اقدامات فوری پس از مواجهه

 اگرفردی درمعرض غبار انفجار قرار گرفت

 تعویض لباس: در بدو ورود به منزل، لباسها رادر یک کیسه نایلونی قرارداده و گره بزنید.

 شستشوی مخاط: شستشوی بینی و گلو با محلول نرمال سالین (سرم نمکی) غلظت ذرات وارد شده را تا ٪۲۱ کاهش میدهد.

 دوش آب ولرم: برای شستن ذرات ازروی پوست ومو (بدون چنگ زدن شدید پوست که باعث نفوذ مواد می شود(