مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهیدمان، این رویداد را تجمعی بزرگ همراه با سوگ جمعی توصیف کرد و گفت: در چنین شرایطی، «خودمراقبتی» تنها یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ سلامت روان و تقویت توان جسمی افراد به شمار می‌رود.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دکتر ندا اخروی افزود: در این مراسم، افراد به‌طور همزمان در معرض فشارهای فیزیکی و حسی ناشی از ازدحام جمعیت، گرما، صدا و طولانی بودن زمان حضور، و نیز فشارهای عاطفی ناشی از سوگ جمعی، اندوه فقدان و سنگینی فضای تاریخی و سیاسی رویداد قرار می‌گیرند.

وی اظهار داشت: آمادگی جسمی، پایه سلامت روان است و کم‌آبی بدن یا افت قند خون می‌تواند اضطراب را به‌طور قابل توجهی تشدید کند. به همین دلیل، همراه داشتن آب و یک خوراکی انرژی‌زا مانند خرما، شکلات یا مواد مشابه ضروری است. همچنین پوشیدن لباس راحت و کفش مناسب، فشار ذهنی ناشی از ناراحتی‌های جسمی را کاهش می‌دهد.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه خودمراقبتی در سه مرحله پیش از حضور، حین مراسم و پس از آن اهمیت دارد، ادامه داد: پیش از حضور در مراسم، لازم است ضمن مدیریت انتظارات، آمادگی جسمی مناسبی برای خود ایجاد کنید؛ زیرا روان انسان پیش از ورود به محیط، واکنش خود را آغاز می‌کند.

وی با تأکید بر اهمیت آماده‌سازی ذهنی (Acceptance) گفت: افراد باید با خود صادق باشند. اگر می‌دانند که از شلوغی یا فضای غم‌انگیز مراسم احساس نگرانی می‌کنند، این موضوع را بپذیرند و به خود یادآوری کنند که احساس خستگی یا اضطراب در چنین شرایطی طبیعی است.

دکتر اخروی همچنین توصیه کرد: افرادی که به‌دلیل وظیفه کاری یا همراهی با دیگران در مراسم حضور پیدا می‌کنند، از قبل مدت زمان حضور و زمان بازگشت خود را مشخص کنند؛ زیرا داشتن یک «نقشه خروج» یا برنامه مشخص برای بازگشت، احساس کنترل بیشتری به ذهن می‌دهد.

وی با بیان اینکه در مدیریت «سوگ جمعی» و «ازدحام» افراد در میان دو موج جمعیت و احساسات  قرار می گیرند، درباره روشهای مراقبت هیجانی در طی مراسم گفت: ممکن است افراد احساس کنند هیجان‌های دیگران، مانند گریه، فریاد یا احساسات شدید، بر آن‌ها اثر گذاشته و کنترل هیجان‌هایشان را دشوار کند. در چنین شرایطی، تصور یک لایه محافظ یا حبابی شفاف در اطراف خود می‌تواند به جلوگیری از تأثیرپذیری مستقیم از هیجان‌های اطراف کمک کند. همچنین اگر فرد احساس کرد فشار روانی محیط بیش از توان اوست، بهتر است در صورت امکان برای چند دقیقه به فضایی آرام‌تر یا گوشه‌ای خلوت‌تر برود. این روش با عنوان «تکنیک ایجاد فاصله روانی» (Psychological Distancing) شناخته می‌شود.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: اگر صداهای محیط یا تماس‌های فیزیکی ناشی از ازدحام آزاردهنده است، استفاده از هدفون یا تمرکز بر تنفس می‌تواند در مدیریت ورودی‌های حسی مؤثر باشد. همچنین افرادی که در میان جمعیت احساس خفگی می‌کنند، می‌توانند با نگاه کردن به نقطه‌ای دور یا آسمان، از حالت «تونل‌زنی» که در شرایط اضطراب ایجاد می‌شود، خارج شوند. این روش با عنوان «تکنیک نگاه به دور» شناخته می‌شود.علاوه بر این قراردادن دو ساعد دست در

مقابل قفسه سینه و ایجاد فاصله بین قفسه سینه خود با دیگران نیز روشی است که می تواند مانع از احساس خفگی شده و اجازه انجام تمرین تنفس عمیق را به فرد بدهد.

وی با تأکید بر پرهیز از ورود به بحث‌های حاشیه‌ای افزود: در چنین مراسم‌هایی ممکن است تنش‌های فکری یا سیاسی افزایش یابد، اما برای حفظ سلامت روان، بهتر است افراد از ورود به بحث‌های تند یا تحلیل‌های سنگین یا مناقشات در میان جمعیت خودداری کنند و تمرکز خود را بر حضور آرام در مراسم حفظ کنند.

دکتر اخروی با اشاره به اهمیت مراقبت از سلامت روان پس از پایان مراسم گفت: هرچند با پایان مراسم فشارهای بیرونی کاهش می‌یابد، اما سیستم عصبی همچنان در وضعیت آماده‌باش قرار دارد. در این شرایط، مشاهده مداوم تصاویر، فیلم‌ها و اخبار مراسم در فضای مجازی، مغز را بارها در همان تجربه هیجانی قرار می‌دهد. بنابراین اگر فرد احساس کند این موضوع فشار روانی او را افزایش می‌دهد، بهتر است دست‌کم برای چند ساعت از تلفن همراه و اخبار فاصله بگیرد تا از «تکرار هیجانی» جلوگیری شود.

وی ادامه داد: اگر افراد در طول مراسم احساسات خود را سرکوب کرده‌اند، پس از بازگشت در محیطی آرام به خود اجازه دهند احساساتی مانند گریه، خشم یا حتی سکوت را تجربه کنند؛ زیرا سرکوب احساسات در محیط‌های جمعی می‌تواند به ایجاد «فشار روانی پس‌ماند» منجر شود.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان توصیه کرد: پس از مراسم، افراد در محیطی قرار بگیرند که برای آن‌ها احساس امنیت و آرامش ایجاد می‌کند؛ مانند خانه، طبیعت یا در کنار فردی آرام و مورد اعتماد. همچنین انجام فعالیت‌های ساده‌ای مانند دوش گرفتن یا گوش دادن به موسیقی آرام می‌تواند به خروج بدن از وضعیت «جنگ یا گریز» کمک کند. وی افزود: خواندن قرآن، دعا و انجام خیرات به نیت علو درجات روح آن عزیز نیز می‌تواند از آرامش‌بخش‌ترین اقدامات در این شرایط باشد.