تأثير تغذيه بر رفتار

دوپامين و نور اپينفرين سبب افزايش هوشياري، تسريع تصميم گيري، افزايش تمركز، انرژي و دقت ميگردند. سروتونين نيز آرام بخش بوده و استرس و تنش را كاهش ميدهد. همچنين موجب افزايش رخوت و خواب آلودگي ميگردد.

رعایت اصول تغذیه صحیح و بخصوص تنوع داشتن میتواند علاوه بر سلامت جسمی موجب حفظ وارتقاء بهداشت روان و بهبود رفتارهای فردی واجتماعی گردد

عمل به توصیه های ذیل شما را برای داشتن یک روان سالم و خلق خوش کمک میکند.

صبحانه بخورید

شما ممکن است بگوئید صبح‌ها که گرسنه نیستم، وقت ندارم، وقت ناهار خوردن زود فرا می‌رسد و غذا می‌خورم، بهتر است برای تناسب اندام رژیم بگیرم و یا یک پاکت شیری که سر راه از فروشگاه می‌گیرم و می‌خورم به قدر کافی مواد غذایی به بدنم می‌رساند. امّا باید بدانید که حذف صبحانه، نگهداری قند خون در سطحی ثابت را دشوارتر می‌سازد و این بر فعالیت‌های روزانه شما اثر مستقیم می‌گذارد. نخوردن صبحانه شما را کم حوصله بدخلق نا آرام وعصبی کرده ودر دراز مدت موجب کاهش قدرت یادگیری وکند شدن سرعت عکس العمل مغز می گردد پس خوردن صبحانه را فراموش نکنید! آن هم یک صبحانه کامل که شامل غلات لبنیات سبزی یا میوه ومواد پروتئینی مثل تخم مرغ یا حبوبات یا مغز ها باشد.

چای سبز بنوشید

اگر شما روزانه مقدار زیادی کافئین مصرف می‌کنید ممکن است باور نکنید که کافئین چه اثرات سوئی برای سیستم بدن شما دارد. شما می‌توانید با کاهش تدریجی میزان کافئین مصرفی، سطح استرس خود را پائین آورده و فعالیت ذهنی خود را در طول روز بهبود بخشید. یکی از روش‌های آسان و سالم انجام این کار، جایگزین ساختن قهوه با چای سبز بدون کافئین است که هم طعم خوبی دارد و هم مزایای بیشتری از نظر میزان آنتی‌اکسیدان‌ها دارد.

آب یا آب میوه طبیعی بنوشید

انواع کولاها به دلیل دارا بودن کافئین، اثرات سوئی برای سیستم بدن شما دارند. یک جایگزین سالم برای آن‌ها،آب یا آب میوه است. بدین ترتیب به جای کاستن از حجم آب سیستم بدن خود، مقداری آب هم به آن اضافه می‌کنید. توجه داشته باشید که کافئین، سیستم آب بدن شما را تضعیف می‌کند. به عبارت دیگر، نوشیدن کافئین، همانند ننوشیدن آب است.

خوراکی‌های سبک همراه خود داشته باشید

همراه داشتن غذاهای سبک پروتئین‌دار و سالم در ماشین و محل کار به شما کمک می‌کند که از کاهش سطح قندخون خود جلوگیری کرده و جلوی خستگی و بدخلقی را بگیرید. به علاوه این‌ها همیشه مقداری آب هم دم دست داشته باشید که برای سلامتی و کارکرد فیزیکی مناسب، ضرورت دارد.

هله هوله سالم بخورید

اگر عادت دارید به هنگام استرس یا در ساعت‌های معینی از روز، هله هوله‌هایی از قبیل چیپس، پفک‌نمکی و سایر خوراکی‌های ناسالم بخورید آن‌ها را با خلال هویج، تخمه آفتاب‌گردان (بدون نمک)، کرفس، گل کلم یا سایر خوراکی‌های سالم جایگزین سازید.

ناهار را از خانه ببرید

بسیاری از مردم به دلیل کمی وقت یا تنبلی، برای ناهار از غذاهای آماده و فوری از قبیل ساندویچ و همبرگر مصرف می‌کنند. این نوع غذاها معمولاً غذای سالمی نیستند و مواد غذایی کافی به بدن شما نمی‌رسانند. هرچند این کار کمی در وقت شما صرفه‌جویی می‌کند ولی شما می‌توانید تنها با صرف چند دقیقه، هم غذای سالمتری از منزل برای خود بردارید و هم از نظر اقتصادی صرفه‌جویی کنید. حتی اگر چند روز در هفته هم بتوانید این کار را بکنید باز هم نسبت به هر روز خوردن غذای بیرون، بهتر است.

چیزهای ناسالم را از محیط‌تان دور کنید

اگر خوراکی‌های ناسالم مانند انواع شیرینی‌ها و چربی‌ها در منزلتان نباشد، پرهیز از آن‌ها راحت‌تر است! ممکن است به نظرتان غیرممکن آید امّا به آشپزخانه بروید و هر چیزی را که بدن شما نمی‌تواند به روش سالمی مصرف کند، دور بریزید. بدین ترتیب، به هنگام استرس، مجبور می‌شوید غذاها و خوراکی‌های سالم بخورید.

خانه‌تان را پر از غذاهای سالم کنید

از دور ریختن خوراکی‌های ناسالم مهمتر‌، در اختیار داشتن خوراکی‌های خوب در خانه است. بهترین روش، تهیه فهرستی از غذاها و هله هوله‌های سالم در ابتدای هر هفته و تهیه آن‌هاست. بدین ترتیب، مطمئن خواهید شد که هر چیزی را که به آن احتیاج شود در خانه خواهید داشت و نیازی به تحمل استرس درباره این که هر شب چه غذائی بخورید نخواهید داشت. قبلاً فکرش را کرده‌اید!

عسل بخورید

مصرف عسل اضطراب را كاهش داده و موجب بهبودي حافظه و جلوگيري از پيري زودرس مي شود. عسل حاوي آنتي اكسيدان هاي مختلف است، باعث زيبايي پوست شده و براي درمان انواع زخم معده و سوختگي هاي مختلف موثر است. عسل حافظه را ارتقا داده و موجب كاهش اضطراب نيز مي شود.

از روش‌های کاهش استرس استفاده کنید

به کار بردن شیوه‌ها و تکنیک‌های کاهش استرس، اشتهای شما برای غذاهای ناسالم یا مصرف حجم زیادی غذا را کاهش خواهد داد. در این مورد روش‌هایی مانند یوگا، ورزش‌های رزمی و نوشتن خاطرات روزانه توصیه می‌گردد

چندماده غذایی از بین برنده استرس

1- بادام

این ماده کمک بسیار زیادی به کاهش استرس می کند. حاوی ویتامین B2، ویتامین E، روی و منیزیم است که به تولید سروتونین که تعدیل کننده ی اعصاب و از بین برنده ی استرس است کمک می کند. مشاهده شده است که روی نیز تا حدی با بعضی اثرات منفی استرس مقابله می کند. ویتامین E هم جزء آنتی اکسیدان هایی است که رادیکال های آزادی را که منجر به استرس و بیماری های قلبی می شود از بین میبرد. هر چند، نباید زیاد از آن استفاده کنید چون چربی بالایی دارد و با اینکه از نوع چربی غیر اشباع و سالم است باز ممکن است به اضافه وزن منجر شود.

2- ماهی

اکثر انواع ماهی ها حاوی همه ی ویتامین های مهم B هستند، بویژه انواع ضد استرس آن يعني B6 و B12. در واقع ویتامین B12 یکی از مهمترین ویتامین هایی است که در ترکیبات شیمیایی مغز، عامل شادی بخش سروتونین تولید می کند. کمبود این ویتامین حتی ممکن است به افسردگی نیز منجر شود.

برای ناهار می توانید از ساندویچ یا سالاد ماهی تن استفاده کنید. و ماهی آزاد کبابی همراه با سبزیجات تازه نیز انتخاب خوبی برای شام می باشد.

3-گل کلم سبز (کلم بروکلی)

کلم بروکلی نیز یکی دیگر از مواد غذایی است که سرشار از ویتامین های B می باشد. همچنین حاوی اسید فولیک است که یکی دیگر از اعضای خانواده ی ویتامین های B می باشد. اسيد فولیک به از بین بردن استرس، اضطراب، ترس و حتی افسردگی کمک می کند. می توانید از این ماده ی غذایی در کنار مرغ یا ماهی استفاده کنید.

4- مواد غذایی دارای کربو هیدرات مرکب

مصرف مقادیر مناسب کربوهیدرات میزان سروتونین را در بدن بالا می برد و تاثیری آرامش بخش دارد. کربوهیدرات ساده مثل انواع نان های سفید و شیرینی ها فقط تاثیری موقتی و زودگذر دارند و می توانند باعث اضافه وزن شما هم شوند امامواد غذایی حاوی کربوهیدرات کامل مثل غلات کامل (سبوس دار) وحبوبات، بسیار آرام تر هضم می شوند و اثری نشاط آور پر دوام تری دارند.

5-شیر

شیر علاوه بر ویتامین های B2 و B12، حاوی آنتی اکسیدان هایی است که رادیکال های آزاد ایجاد کننده ی استرس را از بین می برد. برای صبحانه می توانید شیر بنوشید، می توانید گه گاه به آن کمی کاکائو هم اضافه کنید. ماست و دوغ نیز آرام بخش های مفیدی هستند بخصوص اگر آخر شب خورده شو ند خواب آرامی به دنبال خواهد داشت.

6- طالبی و پنیر

طالبی یکی از منابع سرشار از ویتامین C است که بسیار به از بین بردن استرس و فشارهای روحی کمک می کند. در واقع استرس برای ساعت های متمادی میزای ویتامین C را در غده ی آدرنال کاهش می دهد و به همین خاطر بهتر است از مواد غذایی حاوی ویتامین C استفاده شود. پـنـیـر هـم که یکی از منابع خوب ویتامین B2 و B12 است و ترکیب آن با طالبی برای صبحانه یا غذاهای میان وعده ای میتواند استرستان را کاهش دهد.

7- گوشت گاو

گوشت گاو نیز حاوی آهن، روی و ویتامین های B است که استرستان را کاهش میدهد. البته گوشت گاو حاوی مقادیری چربی اشباع غیر سالم است که می تواند منجر به بیماری های قلبی شود. برای مقابله با این مشکل از قسمت های کم چربی گوشت استفاده کنید.

به خاطر داشته باشید رژیم غذایی شما نقش بسیار مهمی در سلامتی و فشارهای روحیتان دارد. سعی کنید این غذاها را در رژیم غذای خود بگنجانید و در عوض غذاهای استرس زا را از آن حذف کنید.چای ،قهوه و نوشیدنی های کافئین دار،غذاهای سرخ کردنی، چرب وسنگین که بیشتر حاوی مواد غذایی حیوانی است از جمله غذاهای استرس زا محسوب میشوند. از مصرف چربي به مقدار زياد خودداري كنيد. زيرا چربي در معده به مدت طولاني باقي مانده و سبب منحرف ساختن خون از مغز، عضلات و ساير بافتهاي بدن بسمت معده ميگردد. همين امر موجب پديد آمدن حالت رخوت و بي حالي تا 6 ساعت ميگردد.

همچنین حداقل در طول روز يك غذاي غني از آهن مصرف كنيد. آهن در نقل و انتقال اكسيژن در بدن نقش مهمي دارد. منابع خوب آهن شامل: گوشت قرمز، مرغ، غلات آجیل و كشمش وبرگه هامي باشد.

یک سری از مواد غذایی نیز تاثیرات خاص بر رفتار دارند:

1- غذاهاي محرك و افزايش دهنده هوشياري:

مواد غذايي حاوي کمی پروتئين ، چربي اندك و كربوهيدراتهاي مرکب مناسبترين گزينه ميباشد. در هنگام نيمروز ذخيره دوپامين و نوراپينفرين مغز رو به كاهش ميگذارد. شما با مصرف تيروزين(پروتئين) قادر خواهيد بود اين كاهش را برطرف كنيد. منابع غني از پروتئين شامل: ماهي، مرغ، گوشت قرمز لخم، پنير با چربي كم، شير كم چربي، ماست كم چربي و حبوبات. همچنين مصرف سيب، آب انگور، كلم بروكلي به خاطر دارا بودن BORON موجب افزايش هوشياري ميگردد.BORON در هماهنگي عملكرد دستها، چشمها، تمركز و حافظه كوتاه مدت نقش دارد. رايحه ليمو ترش نيز سطح هوشياري را افزايش ميدهد

.
2- غذاهاي آرام بخش:

مصرف كربوهيدراتها بدون پروتئين اثر آرام بخشي دارد. ميزان آرام بخشي كربوهيدراتها به ميزان مصرف و زمان مصرف آنها بستگي دارد. كربوهيدراتهاي با شاخص گليسميك پايين موجب افزايش آرامش با حداقل اثر خواب آلودگي و حالت رخوت ميگردند: گندم سياه كامل، سيب زميني شيرين، آلو و اسفناج. غذاهاي داراي شاخص گليسميك بالا (افزايش سريع قند خون) حداكثر توليد سروتونين را موجب ميگردند: نان سفيد، شكر، برنج، شيريني جات، سيب زميني پخته،ماکارونی.

3- غذاهاي افزايش دهنده هوش و زيركي: تخم مرغ، جگر، گوشت قرمز حاوي CHOLINE بوده كه سبب افزايش عملكرد حافظه ميگردند.

4- مواد غذايي افزايش دهنده انرژي: شير سويا، سيب، ماست و پرتغال غذاهاي كند هضم بوده و منبع انرژي پايدار و يكنواختي را فراهم مي آورند.

5- مواد غذايي نشاط آور:

غذاهاي حاوي ويتامين B12 و امگا 3 از بروز افسردگي پيشگيري بعمل مي آورند. امگا 3 سطح سروتونين را افزايش ميدهد. موز نيز حاوي ويتامين B6 بوده و سطح سروتونين را افزايش ميدهد. مصرف الكل و قرصهاي ضد بارداري ذخيره ويتامين B6 را شديدا كاهش ميدهند. جگر مرغ نيز سرشار از اسيد فوليك بوده كه سروتونين خون را افزايش ميدهد.

6- غذاهاي افزايش دهنده ميل و قوه جنسي:

آجيل ) مغزها) حاوي آمينو اسيد L-ARGININE ميباشند كه سبب افزايش جريان خون در سراسر بدن ميگردد. در تخم مرغ و گوشت قرمز نيز مقادير اندكي از اين ماده وجود دارد. شكلات نيز موجب ترشح آندورفين در مغز ميگردد. همچنين شكلات حاوي فنيل اتيلامنين ميباشد كه يك محرك جنسي است. مصرف زرد چوبه، موز، كرفس، توت فرنگي و غذاهاي ادويه دار وتند نيز ميل جنسي را افزايش ميدهند.