رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت رعایت اصول صحیح تغذیه در ایام ماه مبارک رمضان گفت: اگرچه روزهداری برای افراد سالم میتواند آثار معنوی و حتی جسمی مطلوبی به همراه داشته باشد، اما در برخی گروههای سنی و بیماران، رعایت ملاحظات ویژه و مشورت با پزشک ضروری است.
به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر زهرا اباصلتی توصیههای تغذیهای روزهداری در شرایط خاص و برای گروههای ویژه را به شرح ذیل تشریح کرد و گفت: نوجوانانی که به سن تکلیف رسیدهاند و از نظر قد و وزن متناسب با سن خود هستند، در صورت برخورداری از توان جسمی کافی میتوانند روزه کامل بگیرند، اما باید به تغذیه خود توجه ویژهای داشته باشند. مصرف بیش از حد مواد قندی و شیرین در وعده سحری میتواند موجب افت قند خون در طول روز و کاهش تمرکز و توان یادگیری شود. همچنین نوجوانانی که نخستین سال روزهداری را تجربه میکنند، به دلیل قرار داشتن در دوران رشد، باید از برنامه غذایی متنوع و متعادل شامل همه گروههای غذایی بهرهمند شوند. گنجاندن منابع پروتئینی مانند گوشت، ماهی، تخممرغ و حبوبات، مصرف کافی شیر و لبنیات در وعدههای سحر و افطار و پرهیز از تنقلات و غذاهای کمارزش از جمله توصیههای مهم در این گروه است. استفاده کافی از منابع آهن، روی و ویتامینها نیز در رشد و خونسازی آنان نقش اساسی دارد.
دکتر اباصلتی درباره مادران باردار افزود: در سهماهه نخست بارداری، بهویژه هشت هفته ابتدایی که سلولهای مغزی جنین در حال شکلگیری است، و همچنین در سهماهه سوم که تأمین انرژی جنین وابستگی زیادی به قند خون مادر دارد، روزهداری توصیه نمیشود؛ زیرا ممکن است به رشد و تکامل سیستم عصبی جنین آسیب وارد کند. وی ادامه داد: در سهماهه دوم بارداری، در صورتی که مادر کموزن نباشد، رشد جنین طبیعی باشد، فشار خون کنترل شده و بیماری زمینهای وجود نداشته باشد، با تأیید پزشک و متخصص تغذیه امکان روزهداری وجود دارد.
رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در خصوص مادران شیرده نیز تصریح کرد: در شش ماه نخست شیردهی که شیر مادر تنها منبع تغذیه نوزاد است، بهتر است مادران از روزهداری خودداری کنند، زیرا کمآبی و کاهش دریافت انرژی میتواند حجم شیر را کاهش داده و بر وزنگیری کودک اثر منفی بگذارد. با این حال در شش ماه دوم شیردهی و با شروع تغذیه کمکی، در صورتی که روند رشد کودک طبیعی باشد و مادر از برنامه غذایی صحیح و غنی از پروتئین و ریزمغذیها پیروی کند، روزهداری منعی ندارد. مصرف کافی منابع پروتئینی، لبنیات، میوه و سبزی، نوشیدن حداقل هشت لیوان آب در فاصله افطار تا سحر و پرهیز از فعالیتهای سنگین از توصیههای مهم برای این گروه است.
وی درباره سالمندان اظهار داشت: با افزایش سن، قدرت سیستم ایمنی و تحمل بدن در برابر کمآبی و افت قند خون کاهش مییابد؛ بنابراین سالمندان پیش از تصمیم به روزهداری باید با پزشک مشورت کنند. کمآبی میتواند موجب سرگیجه، ضعف و زمینخوردن شود و خطرات جدی به همراه داشته باشد. استفاده از غذاهای سبک و مقوی مانند سوپ، آش، لبنیات کمچرب، میوههای نرم یا رندهشده و مصرف مایعات کافی در فاصله افطار تا سحر برای سالمندان بسیار حائز اهمیت است. همچنین افرادی که به بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون بالا یا بیماریهای قلبی مبتلا هستند، باید حتماً نظر پزشک خود را جویا شوند.
دکتر اباصلتی در ادامه به بیماران مبتلا به دیابت اشاره کرد و گفت: بیماران دیابتی که تحت نظر پزشک بوده و قند خون آنها در محدوده کنترلشده قرار دارد، در صورت پایش منظم قند خون و رعایت دقیق رژیم غذایی میتوانند روزه بگیرند. با این حال، در مواردی مانند بالا بودن شدید قند خون، نیاز به مصرف دارو یا تزریق انسولین در طول روز، یا بروز عوارض دیابت، روزهداری توصیه نمیشود. این بیماران باید پیش از ماه رمضان برای تنظیم داروها و برنامه غذایی خود با پزشک و کارشناس تغذیه مشورت کنند و از مصرف بیرویه غذاهای شیرین در وعده افطار پرهیز نمایند.
وی در خصوص مبتلایان به پرفشاری خون بیان کرد: افرادی که فشار خون آنان تحت کنترل است، میتوانند با نظر پزشک روزه بگیرند و حتی کاهش وزن ناشی از روزهداری میتواند به بهبود فشار خون آنان کمک کند. با این حال، کنترل مصرف نمک و چربی، پرهیز از سیگار و تنظیم زمان و دوز داروها با نظر پزشک ضروری است. در افراد دارای فشار خون کنترلنشده یا بیثبات، روزهداری توصیه نمیشود.
رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه همچنین درباره بیماران قلبی–عروقی اظهار داشت: اگرچه رعایت رژیم غذایی سالم در ایام رمضان میتواند به کاهش عوامل خطر بیماریهای قلبی کمک کند، اما افرادی که دچار بیماری قلبی هستند، بهویژه کسانی که نیاز به مصرف منظم دارو در ساعات مشخص روز دارند، نباید بدون مشورت پزشک روزه بگیرند. بیماران دارای سابقه جراحی قلب یا استنتگذاری نیز تنها در صورت تأیید پزشک مجاز به روزهداری هستند.
وی در پایان با اشاره به بیماران کلیوی خاطرنشان کرد: کلیهها برای انجام وظیفه خود به آب کافی نیاز دارند و کمآبی میتواند عوارض جدی و حتی خطرناک ایجاد کند. بنابراین بیماران کلیوی باید پیش از روزهداری با پزشک مشورت کنند. مصرف کافی مایعات در فاصله افطار تا سحر، محدودیت در مصرف نمک و توجه ویژه در افراد دارای سابقه سنگسازی کلیه ضروری است و روزهداری برای بیماران دیالیزی ممنوع است.
