مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در شرایط جنگی اغلب افراد هیجان­ها و احساسات ناخوشایندی را تجربه می­کنند. واکنش روان افراد به این تجارب ممکن است ترکیبی از سردرگمی، ترس، ناامیدی، درماندگی، بی­خوابی، دردهای جسمی، اضطراب و خشم، سوگ، شوک، خشونت وبی اعتمادی، احساس گناه و شرم، ازدست دادن اعتماد و اطمینان از خود باشد.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر ندا اخروی افزود: در شرایط بحران و طی چند روز و چند هفته اول، نقش مهمی برای کارشناسان سلامت روان در مراکز خدمات جامع سلامت تعریف شده است که شامل کمک های اولیه روانشناختی و استفاده از تکنیک های بهبودی است.

وی اظهار داشت: طی کمکهای اولیه روانشناختی، کارشناسان سلامت روان از طریق برقراری ارتباط و ایجاد حس امنیت به تثبیت وضعیت فرد کمک می­کنند. یعنی اگر فرد دچار شوک شدید، گریه­های کنتر ل ناشدنی یا سردرگمی مفرط است، با تکنیک­های آرامسازی به او کمک می شود تا آرا متر شود و از شرایط پریشانی حاد عبور کند. ضمن اینکه با شناسایی نیازهای فوری فرد و دادن اطلاعات دقیق و قابل اعتماد در مورد خدمات موجود، در رفع نگرانی­های او تلاش می­کنند و این اقدامات احساس امنیت را بیشتر می­کنند. همچنین با ارائه اطلاعات درست، موجبات کاهش ترس و اضطراب ناشی از شایعات را فراهم می­کنند.

دکتر اخروی تصریح کرد: در واقع کمکهای اولیه روانشناختی، مانند پانسمان فوری یک زخم عمیق است و هدف آن جلوگیری از عفونت (بدتر شدن وضعیت روانی) و تثبیت شرایط فردی است که روان او آسیب دیده است تا برای درمان اصلی آماده شود. این خدمت برای همه افرادی که تحت تاثیر وقایع جنگ و بحران قرار گرفته اند لازم است.

وی ادامه داد: علاوه بر این در مراکز خدمات جامع سلامت، به افراد دچار استرس حاد و افرادی که علائم پریشانی شدیدتری نشان میدهند کمک می­کنند تا با دریافت خدمات تخصصی تر، به موقع تحت مداخلات و درمانهای لازم قرار گرفته و از تشدید علائم یا تبدیل شدن به یک اختلال عمیق و پایدار پیشگیری شود (پیشگیری از اختلالاتی نظیر PTSD ، افسردگی، اضطراب شدید، سوگ پیچیده و.....). این خدمات، معمولاً پس از گذشت مرحله حاد بحران (چند هفته پس از حادثه) قابل ارائه هستند و هدف آنها مدیریت افکار مزاحم، بیش برانگیختگی، رفتارهای اجتنابی و واکنش سوگ می­باشد.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه گفت: مداخلات روانشناختی تخصصی، در مفهوم ساده آن مانند عمل جراحی و فیزیوتراپی است، برای زخمهایی است که به خودی خود بهبود نمی یابند و نیاز به مداخله تخصصی تر و زمانبر دارند.

دکتر اخروی خاطرنشان کرد: هدف مداخلات سلامت روان در مراکز خدمات جامع سلامت، کمک به فرد برای تحمل و پردازش روان‏-دردهایی است که امکان حذف ندارند. وظیفه کارشناسان سلامت روان، فقط کاهش رنج مربوط به «الان » نیست، بلکه پیشگیری از تشدید رنج در آینده است.

وی تاکید کرد: در واقع هدف اصلی خدمات سلامت روان مراکز بهداشت، جلوگیری ازتبدیل شدن این رنج به یک اختلال مزمن مانند PTSD (اختلال استرس پس از سانحه) است. یک کارشناس سلامت روان، طی آموزشهای تخصصی، آموخته است که در بحران مانند یک همراه آگاه عمل کند تا:  آرامش را جایگزین هراس ، درک شدن را جایگزین تنهایی، امیدواری واقع بینانه را جایگزین نومیدی و احساس کنترل را جایگزین احساس قربانی بودن می کند.

دکتر اخروی افزود:  این خدمات تلاش می کند تا نهایتا افراد را به این نقطه برساند که بجای از هم پاشیدگی روانی پس از یک سانحه، به شرایطی دست یابند که در اصطلاح روانشناختی "رشد پس از سانحه" نامیده می شود. یعنی از خاکستر آنچه در آتش جنگ و بحران فروریخته است، انسانی برخیزد که از بنیانهای روانی قویتر و مستحکم تری برخوردار است.

شایان ذکر است خدمات سلامت روان در مراکز خدمات جامع سلامت بصورت رایگان به مراجعین ارائه می گردد. ضمنا مراکز سراج دانشگاه علوم پزشکی بعنوان سطح بعدی خدمات سلامت روانی اجتماعی، افراد ارجاع شده از مراکز خدمات جامع سلامت را پذیرش نموده و وظیفه ارائه خدمات تخصصی روانپزشکی، روانشناختی و مددکاری را بر عهده دارند.