رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در برگزاری مراسمات مذهبی و عزاداری ایام محرم که تهیه و توزیع غذاهای نذری رواج داشته و مصرف غذای نذری برای مردم ارزش معنوی بالایی دارد؛ خوب است غذا های نذری درکنار عطر و طعم و مزه مطلوب به لحاظ تغذیه ای نیز ضامن سلامت مردم باشد.

به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر زهرا اباصلتی افزود: امروزه اضافه وزن و چاقی از مشکلات شایع در کشور ما محسوب می شود. بدون شک مصرف غذاهای چرب و سرخ شده ، شور و پرنمک و یا خیلی شیرین یکی از علت های مهم دریافت کالری اضافی است که با عدم تحرک و یا تحرک بدنی ناکافی به توده ای از چربی تبدیل شده و در بدن ذخیره می شود. اضافه وزن و چاقی زمینه را برای ابتلا به دیابت ، بیماری های قلبی ‏‏- عروقی و سرطان ها فراهم می کند.

وی برخی توصیه های تغذیه ای حامی سلامت در هنگام تهیه و استفاده از غذاهای نذری را به شرح ذیل عنوان کرد:

نکات مهم در هنگام استفاده از غذاهای نذری:

·          باید دقت شود كه هر فرد غذای خود را در موعد وعده‌های غذایی و فقط به هنگام گرسنگی میل كند و با توجه به اینکه در این ایام معمولا در هر وعده چند نوع غذا ارائه می‌شود، بهتر است افراد غذایی را انتخاب كنند كه متناسب با مزاجشان است.

·           استفاده از چندین نوع غذا در یك وعده و پرخوری هرگز توصیه نمی‌شود. به یاد داشته باشید زمان صحیح مصرف نوشیدنی‌ها و میوه‌ها باید بین وعده‌های اصلی غذا می باشد.

·          غذا را به‌صورت گرم در حالت نشسته و با آرامش، خوب بجوید و از تند خوردن و ایستاده خوردن غذا دوری كنید.

·          همچنین یك پیاده روی مختصر و استراحت بعد از غذا نیز توصیه می‌شود.

·          گاهی اوقات دیده می‌شود كه برای خوش رنگ یا خوش‌ طعم‌تر شدن غذا از ادویه ‌های تند به‌خصوص فلفل به مقدار زیاد استفاده می‌شود كه برای گرم‌ مزاجان و كسانی كه آلرژی دارند، مضر است‌. توصیه بر این است كه از مصرف غذاهایی با رنگ یا بوی تند پرهیز کنید.

·          به‌طور معمول گوشتی كه در اغلب غذاهای نذری استفاده می‌شود گوشت گاو است كه هضم آن سخت است. گوشت گاو از دیدگاه طب سنتی، خون را غلیظ می کند كه برای افراد با مزاج دموی یا دچار سوء مزاج گرم و تر مضر است. به این افراد توصیه می‌شود كه مصرف گوشت خورش را محدود كرده و از تركیبات دیگر خورش استفاده كنند؛

·          افراد دچار اضافه‌ وزن بهتر است برنج كمتری میل کنند. 

·          از مصرف غذای نذری که بیشتر از 2 ساعت در فضای آزاد مانده باشد خودداری کنید

غذای نذری اگر دارای ویژگی های زیر باشد قطعا در کنار تبرک و ارزش معنوی آن حامی سلامت مردم  نیز خواهد بود :

•    از سرخ کردن زیاد سبزی خورشت که موجب از دست رفتن ویتامین ها و املاح آن می شود، خودداری کنید. تفت دادن اندک سبزی همراه با مقدار کم روغن مخصوص سرخ کردنی که دارای استاندارد های لازم می باشد، کافی است.
•    به هیچ عنوان از روغن جامد در تهیه غذاهای نذری استفاده نکنید. روغن های جامد دارای مقادیر زیادی اسید های چرب اشباع و ترانس هستند که مصرف آن ها  احتمال ابتلا به سرطان ها ، تنگی و گرفتگی عروق و سکته های قلبی را افزایش می دهد. استفاده از روغن مایع در ارجحیت است  ولی اگر از روغن های نیمه جامد استفاده می کنید حتما از نوعی که میزان اسید چرب ترانس آن کمتر از 5 درصد باشد، استفاده کنید.
•    از حداقل مقدار روغن در طبخ غذا استفاده کنید و حتما از روغن های مایع برای تهیه برنج و از روغن سرخ کردنی برای انواع خورشت ها استفاده کنید.
•     در تهیه غذاهای نذری میزان نمک را به حداقل برسانید. غذاهای پرنمک عامل فشار خون بالا و بیمارهای های قلبی _ عروقی است که در حال حاضر مهم ترین علت مرگ و میر در کشور محسوب می شود.
•    در تهیه شله زرد و حلوا، از حداقل مقدار شکر و روغن استفاده کنید.
•    در تهیه انواع آش ها حداقل مقدار روغن و نمک بکار رود.  اگر مایلید آش تهیه شده را تزئین کنید ، نعناع،  پیاز و یا سیر داغ را با مقدار کمی روغن آماده کنید. اگر از کشک در تهیه آش استفاده می کنید باید حتما از نوع پاستوریزه و دارای استاندارد های لازم و پروانه ساخت از وزارت بهداشت باشد. توصیه می شود .کشک را به مدت 5 تا 10 دقیقه جوشانده و بعد به آش اضافه ‌کنید.

•    شربت ها را به صورت کم شیرین تهیه کنید. شربت های شیرین مقدار زیادی قند وارد بدن می کنند. در شرایطی که بیماری دیابت روند رو به گسترشی را در کشور مان طی می کند، لازم است مقدار مصرف قند و شکر در تهیه انواع شربت ها ، نوشیدنی ها و شیرینی ها به حداقل ممکن برسد .

•    غذا در اندازه مناسب و نه خیلی زیاد توزیع شود. بدین ترتیب می توان از پرخوری و دریافت کالری اضافی جلوگیری کرد.

نحوه پخت مواد غذایی

·          براساس توصیه‌های وزارت بهداشت هرگونه پخت ‌و پز باید در مکان‌هایی با شرایط بهداشتی صورت پذیرد. افراد درگیر در تهیه و توزیع غذا و نوشیدنی باید دارای کارت بهداشت معتبر باشند ولی از آنجا که تهیه این کارت باید از روزهای قبل صورت گیرد، بهتر است نکات بهداشتی حداکثری رعایت شود؛‌ در واقع استفاده از وسایل حفاظت فردی ازجمله دستکش و ماسک، بسیار ضروری است.

·          مهم‌ترین راهکار برای جلوگیری از سرایت بیماری به انسان، نگهداری انواع گوشت دام ذبح شده لااقل به‌مدت 24ساعت در دمای منفی 4 درجه قبل از مصرف است.

·          برنج، نمک، سبزیجات، روغن و... باید با حساسیت و دقت بالا تهیه و در پخت نذری استفاده شوند. از استفاده مواد غذایی فله که تاریخ مصرف آن ها مشخص نیست خودداری کنید. از نمک‌های بسته ‌بندی یددار و تصفیه ‌شده استفاده کنید.
نذری‌هایی که در ایام محرم در حجم زیاد تهیه می‌شوند، در ظروفی پخته می‌شوند که شاید در سال کمتر مورد استفاده قرار گیرند. بهتر است قبل از ریختن مواداولیه در این ظروف آن ها را باز هم بشویید و با گرفتن غبار از بروز مسمومیت و بیماری جلوگیری کنید. از ظروف مناسب در آشپزی استفاده کنید تا علاوه بر بهبود مزه، کیفیت و سلامت غذا نیز افزایش یابد.

ظروف مورد استفاده در هنگام تهیه نذری 

برای مواد آشامیدنی و غذایی گرم باید ظروف مقاوم در برابر حرارت استفاده شود. ظروف بر پایه موادگیاهی، آلومینیومی و در آخر ظروف فومی که در برابر دمای 60 درجه مقاوم هستند، به ‌ترتیب برای سرو مواد غذایی و آشامیدنی گرم مناسب هستند.

رعایت دائمی نکات بهداشتی در هنگام تهیه نذری

علاوه بر بهداشت فردی، بهداشت محیطی که در آن نذری پخته می‌شود نیز اهمیت دارد. به مساجد و هیئت‌های عزاداری همه ساله توصیه می‌شود که با رعایت نظافت، شست‌وشو و گندزدایی مستمر سرویس‌های بهداشتی و جمع آوری پسماند‌های تولید شده به‌صورت بهداشتی، مانع از ابتلای مردم به بیماری های مختلف شوند.