خنده و شوخی

خنده اضطراب و افسردگی را به طور چشمگیری كاهش می‌دهد .

 بررسی‌های علمی حاكی از آن است كه خندیدن بهترین درمان بیماری‌ها محسوب شده و اضطراب، افسردگی، تنش جسمی و خشم را به طور چشمگیری كاهش می‌دهد. بررسی‌های علمی حاكی از آن است كه خندیدن بهترین درمان بیماری‌ها محسوب شده و اضطراب، افسردگی، تنش جسمی و خشم را به طور چشمگیری كاهش می‌دهد.دكتر فربد فدایی روانپزشك، ضمن بیان مطلب فوق افزود: خندیدن با ترشح هورمونی به نام اندورفین موجب احساس آرامش و رضایت از زندگی می‌شود و از بروز مشكلات روانی و اجتماعی و انواع بیماری‌ها می‌كاهد. وی گفت: دیدن برنامه‌های طنز، پرداختن به موضوعات خنده‌دار و تبسم كردن نیز می‌تواند نوعی عاطفه مثبت گروهی و همبستگی را به وجود آورد و برای افراد لازم و ضروری است.وی درباره علت خنده گفت: تحریك الكتریكی نقاط ویژه‌ای در مغز انسان موجب برانگیختن احساس شادی و خنده می‌شود؛ از نظر فیزیولوژیك نیز، تحریك پوست بدن سبب خنده در بیشتر افراد می‌شود. وی با اشاره به این كه گذشته از سودمندی خنده، از دیدگاه صاحبنظران علت خنده هم مهم است، تصریح كرد: آنها تبسم یا خنده‌ای را كه ناشی از موفقیت در یك كار دشوار و رضایت ناشی از یاری به انسان باشد را تائید كرده اما خندیدن به شوخی‌های مبتذل و پرخاشگرانه را مفید و ارزشمند نمی‌دانند.وی در پایان خاطرنشان كرد: در طنز واقعی دغدغه‌های عاطفی و شناختی انسان مطرح می‌شود، شرایط ناعادلانه و مناسبات غیر انسانی به مبارزه طلبیده می‌شود و سرانجام محبت، شادی و پشتكار شكل می‌گیرد.

شوخی حالتی مثبت در ذهن است و موقعی ایجاد می‌شود که فردی موضوعی ناهمخوان ، غیرمنتظره و یا سرگرم کننده را بگوید و یا انجام دهد یا اینکه برای برخی افراد به دلایل دیگری اتفاق می‌افتد و مردم می‌خندند.خنده دار بودن مسائل نوع خاصی از شادی است، لذا خنده در شادی حائز اهمیت است.شوخی ویژگی رایج در زندگی است و غالبا پاسخی خودجوش به موقعیت‌ها در حضور دیگران است. شوخی ناشی از یک خلق مطلوب است و می‌تواند تاثیر عمیقی بر شادی مردم داشته باشد. شوخی یکی از روشهای القاء خلق مثبت است.

روانشناسی شوخی

اغلب روانشناسانی که شوخی را مطالعه کرده‌اند نتیجه گرفته‌اند که ویژگی اصلی رویدادهایی که افراد را خوشحال می‌کند ناهمخوانی آنهاست و برای افرادی که تمایل به شوخ‌طبعی دارند ضرورت دارد. استفاده از شوخی با خود ابرازی و خودنگری قابل پیش‌بینی هستند و هر دو آنها به عنوان شاخص‌های مهارتی اجتماعی مطرح می‌باشند. افراد احساسی لطیفه‌ها را خنده‌دارتر درک می‌کنند و بیشتر می‌خندند.

افراد متعصب لطیفه‌های جنسی را دوست دارند. افراد آزاد اندیش لطیفه‌های بی‌معنی را ترجیح می‌دهند. بسیاری از افراد خشک و متعصب از ناهمخوانی لذت می‌برند و از این طریق تنش‌های خود را تخلیه می‌کنند. در بعضی مواقع نیز شوخی وسیله‌ای است برای بیان غیر مستیم دلخوری‌ها و ناراحتی‌ها از شخص یا گروهی بخصوص که به صورت مستقیم نمی‌توان عنوان کرد.

شوخی و مقابله با استرس

شوخی در مقابله با استرس نقش مراقبتی ایفا می‌کند و موجب کاهش تهدید و آسیب استرس می‌شود. افراد دارای حس عمیق شوخطبعی ، بعد از رویدادهای منفی زندگی بطور قابل ملاحظه‌ای خلق بهتری نشان می‌دهند. شوخی موجب می‌شود که فرد جنبه مثبت رویدادها را در نظر بگیرد باعث می‌شود فرد توانایی پیدا کند تا رویدادها را از جهتی شوخی و خنده‌دار و لذا از میزان استرس کاسته می‌شود.

رابطه شوخی و مغز

شوخی به عملکرد بخشهای خاصی از مغز بستگی دارد. شامی و استوس (1999) ، 21 بیمار مصدوم مغزی و تعدادی افراد سالم را مورد مطالعه قرار دادند. بیماران اگر ضایعه‌ای در بخشی از ناحیه قدامی لب راست پیشانی داشتند، شوخی را درک نمی‌کردند. این ناحیه بخشی از مغز است که اطلاعات دریافتی را یکپارچه کرده و تفسیر می‌کند و خودآگاهی در آن قرار دارد، داروهای خاصی نیز بر شوخی تاثیر می‌گذارند. فیتز جرالد و همکاران (1999) نشان دادند اولا نزاپین که حاوی سروتونین و دوپامین است از خندیدن افراطی در بیماران اسکیزوفرنی جلوگیری می‌کند. خنده نیز مانند سایر ابزارهای چهره‌ای بخشی به لبهای پیشانی و بخشی دیگر به نواحی مرکزی بستگی دارد.

مهارت اجتماعی شوخی کردن از کجا ناشی می‌شود؟

مک گی (1979) مطالعه‌ای طولی را گزارش می‌کند که در آن کودکان شوخ ارتباط نزدیکی تا سن 3 سالگی با مادران خود داشتند و موقعی که بعد از سن سه سالگی ارتباط عاطفی مادران کاهش می‌یابد این تفکر شکل می‌گیرد که شوخی می‌تواند در مقابله با مشکلات و موقعیت‌های استرس‌زا نقش حمایتی داشته باشد. در سن 6 سالگی تفاوت جنسی مشهود است، پسرها لطیفه‌های بیشتری را تعریف می‌کنند و تمسخر در آنها به نسبت دخترها بیشتر است.

شوخی در کودکان

کودکان خیلی زود تبسم می‌کنند. در هفته‌های اول تولد ، تبسم اولیه ابتدا به سمت مادر و صدا است. آنها در 4 ماهگی می‌خندند که در پاسخ به غلغلک یا سایر تحریکات لمسی ، بازی‌های دالی و در اواخر اولین سال زندگی در پاسخ به رویدادهای عجیب از قبیل شیر خوردن مادر از شیشه شیر کودک می‌باشد.به نظر می‌رسد که ناهمخوانی باعث برانگیختن خنده در مراحل اولیه تولد می‌شود. این کار در شرایطی امکان‌پذیر است که موقعیت مطلوبی وجود داشته باشد.

از حدود 18 ماهگی به بعد ، کودکان به بازی‌های تخیلی می‌پردازند. آنها مبالغه گویی‌ها، لاف‌زدن‌ها و ناهمخوانی‌ها را شروع می‌کنند. بازیهای خیالی اغلب اجتماعی بوده و منبعی از شادمانی است.هر چه کودکان بزرگتر می‌شوند، لطیفه‌های خنده‌دار بحث‌برانگیزی را پیدا کرده و بعد از 6 الی 7 سالگی می‌توانند معانی را به صورت چندگانه درک کنند، به خاطر اینکه به مرحله " تفکر عملیات عینی " پیاژه می‌رسند. از سنین اولیه کودکی یک عنصر اجتماعی قوی در شوخی کودکان وجود دارد.در سن سه سالگی میل قوی به گفتن لطیفه وجود دارد. کودک در شوخی دیگران شرکت می‌کند تا آنها رابخنداند به خاطر اینکه خندیدن لذت بخش است و عضویت در گروه را شکل می‌دهد.کودک 7 ساله در حضور دیگران بیشتر می‌خندد و مخصوصا در جمع خنده همسالانش خنده‌اش بیشتر می‌شود. کودک 8 تا 10 ساله درباره معماها مشغله ذهنی پیدا می‌کند و از لطیفه‌ها براساس معانی دوگانه آنها لذت می‌برد.

شوخی بله ، نیش نه

چنان‎چه یک شوخی از مشخصات زیر برخوردار باشد، در می‎یابیم که شوخی جدی نبوده و استفاده کننده قصد انتقاد و حمله را در سر نداشته است:

· آیا از شوخی برای جهت دهی دوباره به گفت‎وگو استفاده می‎شود؟ آیا هدف شخص این بوده ا ست که از پیگیری موضوع خاصی خلاصی یابد؟

· آیا شوخی مرتبط با یک مطلب جدی است؟ آیا از شوخی برای پرهیز از رویارویی استفاده می‎شود؟

· آیا شوخی شخص همراه با نشانه‎های عطوفت آمیز و رقت قلب است و فرد بدین واسطه همراهی و همدلی و درک خود را نشان می‎دهد؟

· آیا شوخی سرپوشی برای حالاتی چون ترس ، سرخوردگی ، حسادت و احساس خشم است؟

· آیا شوخی می‎‎تواند معنا و مفهوم تازه‎ای به جریان بحث و گفت‎وگو ببخشد؟

اشخاصی که از موقعیت زندگی خود راضی هستند و نسبت به موقعیت مادی و اجتماعی خود رضایت خاطر دارند، از شوخی به عنوان چاشنی و مزه‎ی گفت‎و گو استفاده می‎کنند. چنین اشخاصی معمولاً از شوخی اغراض خاصی را دنبال نمی‎کنند. در هر صورت، با ارزیابی کردن دقیق اشکال شوخی می‎توانید از اهداف و اغراض ناپیدای اشخاص استفاده کننده از این زبان و وسیله آگاه شده و بدین واسطه بهتر به شخصیت فرد برسید.

تکامل شوخی و خنده

با توجه به اینکه حتی کودکان کوچکتر نیز از شوخی لذت می‌برند و مرکز شوخی در بخش معینی از مغز قرار دارد این احتمال را مطرح می‌سازد که شوخی مبنای فطری دارد. بنابراین با توجه به نقش عوامل زیستی در شوخی ، به نظر می‌رسد که بایستی از برخی مزایای تکاملی برخوردار باشد. شوخی و خنده از بازی‌های اجتماع مشتق شده است و افرادی که در آن مشارکت می‌کنند از شوخی لذت می‌برند. مک‌گی (1979)فکر می‌کرد که میمونهادر صورتی شوخی را درک می‌کنند که برخی مهارتهای زبانی را کسب کرده باشند چرا که در این صورت آنها می‌توانند برخی نمادها را دستکاری کنند.

اساسا شوخی یک پدیده اجتماعی است که به خاطر هیجانهای مثبت به پیوستگی اجتماعی منجر می‌شود و باعث تخلیه هیجانات منفی می‌شود . البته این کار ناشی از کنش عملی شوخی است. شوخی کردن با استفاده از روشهای مختلف منبع مهم شادی است.شوخی تا اندازه‌ای غریزی است. شکل قدیمی آن در نخستین‌های غیرانسان وجود دارد و کودکان کم سن از شوخی و شروع کردن آن لذت می‌برند.کلید اصلی اغلب شوخی‌ها دو بخش از رویدادها یا داستانها را شامل می‌شود . و بخش دوم و غیر منتظره آن از ارزش کمتری برخوردار است.مثلا گستاخی و بی‌پروایی بخش دوم بیشتر از بخش اول است. خنده بیان عاطفه مثبت است، اما شوخی تاثیر علی روی خلق و شادی دارد. شوخی یکی از شایع‌ترین و موثرترین روشهای القا خلق است و ضمن تاثیر مثبت و شادی‌بخش رویدادهای استرس‌زا را کم خطر می‌سازد. همچنین کمک می‌کند تا با استرس‌های اجتماعی که از تعارضات درون جامعه ناشی می‌شود، نگاه متفاوتی داشته و موجب تخلیه تنش‌ها شود.

شوخ طبعی و روابط بین افراد

برخی مطالعات رابطه روشنی بین شوخی و شادی به دست آورده‌اند، افراد شاد بیشتر می‌خندند و احساس بهتری از شوخی دارند.برون‌گراها و سایر افرادی که مهارتهای اجتماعی مطلوبی دارند ، زیاد می‌خندند و مسائل را خنده‌دار درک می‌کنند، همبستگی قوی بین برون‌گراها و شادی وجود دارد . این مساله مسلم است که برون‌گراها بیشتر می‌خندند و در حال حاضر شاهدیم که ارتباطات نزدیک بطور وسیعی با شوخی تقویت می‌شود.

مجموعه‌ای از احادیث ، ضرب المثل‌های معروف جهانی و عبارت‌های معروف :

خوشحالی مؤمن باید در صورتش پیدا باشد ( قرآن کریم)

· ما بهشت را برای کسانی که دل مومنین را شاد کنند مباح ساختی(. حدیث قدسی)

· نشانه آدمیان بهشتی تبسم همیشگی است .( رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)

· بعد از سلامتی خنده بزرگترین نعمت خداست.( امام علی علیه‌السلام)

· خنده و تبسم نشانه بارز خوشرویی است و آن موجب دوست یابی است.( امام علی علیه‌السلام)

· خوشحال کردن قلب مومن از ده حجّ با ارزش‌تر است. (امام صادق علیه‌السلام)

· نزد خداوندکافر خوشرو از مؤمن ترشرو عزیزتر است ( امام رضا علیه‌السلام )

· هر که مؤمنی را از غم و اندوه شاد کند خداوند دل او را در روز قیامت شاد می‌کند(. امام جواد علیه‌السلام)

· هیچ چیز مثل خوشرویی زندگی را شیرین نمی‌کند (. امام حسن عسگری علیه‌السلام)

· خنده در بهبود روابط انسان بسیار موثر است.

· خنده در طولانی نمودن عمر نقش موثر دارد.

· خنده فشار خون را تعدیل می‌کند.

· خنده سن افراد را کمتر نشان می‌دهد.

· خنده زبان مشترک همه جهانیان است.

· خنده هیچ هزینه‌ای ندارد.

· خنده پیامی زیبا دارد و آن این است: به سوی من بیایید.

· خنده ، خنده می‌آورد و مسری است.

· خنده در هیچ حیوانی دیده نمی‌شود و مختص آدمی است.

· خنده نقش درمانی دارد، آنقدر که در بیمارستان‌های امروزی اتاق خنده طراحی شده است.

· خنده انبساط عروقی ایجاد می‌کند که در سلامتی موثر است.

· خنده آنقدر مهم است که معمولا در هر درباری دلقکی ، هر روزنامه صفحه طنزی و هر شبکه تلویزیون فیلم کمدی است.

· خنده در هر شرایطی امکان پذیر بوده و قابل دسترس است.

· خنده گرفتن حمام اکسیژن و به قولی دویدن درجا است ( پزشک فرانسوی )

· خنده با بازدم انجام می‌شود و این کار باعث می‌گردد CO₂ از خون خارج شده و احساس مطلوبی ایجاد نماید.

· خنده تعادل ظریف هورمونی ایجاد می‌کند.

· خنده باعث افزایش هورمون کورتیزول شده و ایمنی بدن را در برابر بیماریها زیاد می‌کند.

· خنده هورمون سروتونین را نیز افزایش داده احساس سرخوشی ایجاد می‌نماید.

· خنده تعداد ضربان قلب (HR) را کاهش می‌دهد که در سلامتی موثر است.

· خنده به دلیل شستن CO₂ از خون و صورت را شفاف می‌کند.

· خنده محبوبیت و جذابیت ایجاد می‌کند.

· خنده شادی می‌آورد، همای طور که شادی خنده می‌آورد.

· خنده قدرت یادگیری را افزایش می‌دهد. نقش خنده در کلاس‌های درسی و آموزشی فوق العاده است.

· خنده نشانه رضایت از وضعیت موجود است.

· خنده نوعی تخلیه روانی بوده تنشها و احساسات سرکوب شده را رها می‌سازد.

· خنده آنقدر مهم است که عکاسان می‌گویند لبخند ، لبخند ، لطفا لبخند بزنید!...

· خنده به‌دلیل انبساط عروقی ترمیم بافتهای آسیب دیده را تسهیل می‌نماید.

· خنده از بیماریهای زخم‌معده و اثنی عشر جلوگیری می‌کند.

· خنده کلسترول خون را کاهش می‌دهد.

· خنده در پیشگیری از سکته قلبی و سکته مغزی بسیار موثر است.

· خنده «دویدن بی‌حرکت» نام گرفته است و به این دلیل افراد لاغر را چاق و افراد چاق را لاغر می‌کند.

· خنده باعث می‌شود که به دندانهایمان بیشتر توجه کرده و در نظافت آنها بکوشیم.

· خنده سبب می‌شود دوستان بیشتری پیدا کنیم.

· خنده زیاد ، مشکل فیزیولوژی ایجاد نمی‌کند چرا که خنده زیاد باعث افزایش ریزش اشک از چشم می‌شود و این نوع مکانیسم جبرانی یا دفاعی است که فشار خون مغزی را کاهش می‌دهد.

· خنده بر خلاف تصور عموم چروک صورت را از بین می‌برد ولی اخم چین و چروک را زیاد می‌کند.

· خنده باعث افزایش اندرفین مغز می‌شود که نوعی مورفین طبیعی است و باعث احساس سرخوشی و شادی می‌شود.

· خنده تحمل دردهای جسمی را آسانتر می‌سازد. 5 دقیقه خنده از ته دل موجب 5 ساعت تسکین درد می‌شود.

· خنده نشانه بارز اعتماد به نفس ، بهداشت روان و احساس امنیت است.

· خنده با افزایش سن نسبت عکس دارد متاسفانه هرچه سنمان زیادتر شود کمتر می‌خندیم.

· خنده با افزایش تحصیلات دانشگاهی نسبت عکس دارد. متاسفانه هرچه افراد تحصیلکرده‌تر می‌شوند. کمتر و دیرتر می‌خندند.

· خنده چنان است که مقدار آن در ادیان و ملتها و نژادهای مختلف متفاوت است.

· طبق آمار با نشاط‌ترین مردم جهان مسلمانان می‌باشند.

· خنده در بروز ایده‌های نو و خلاق موثر است.

· خنده گرفتگی‌ها و کرامپهای عضلانی را برطرف می‌سازد.

· خنده باعث رفع خستگی می‌شود.

· خنده اولین رفلکس مثبت یک نوزاد است.

· خنده از فاصله 45 متری قابل تشخیص است. سایر احساسات را از این فاصله نمی‌توان شناسایی کرد.

· بگشا پسته خندان و شکر ریزی کن ........... خلق را از دهن خویش مینداز به شک (حافظ شیرازی)

· بد و نیک هر دو ز یزدان بود ............ لب مرد باید که خندان بود ( فردوسی )

· خنده و تبسم صورت را زیبا می‌سازد.

· اخم کردن کار اهریمنان است.

· چهره خندان بیشتر در حافظه می‌ماند.

· برای غلبه انسان بر دشواریها خداوند 3 روش در اختیار انسان قرار داده است. خواب - امید - خنده (پروفسور امانویل)

· خنده بهترین دارو برای معالجه افسردگی است.

· خنده به آزادسازی تنش و احساساتی که باعث افزایش استرس می‌شود، بدون استفاده از لغات کمک می‌کند.

· خنده روحیه دشمن را ناراحت و ضعیف می‌کند پس می‌تواند سلاح هم باشد.

· خنده خیلی زیاد و بی‌مورد دل را می‌میراند. ( حضرت علی علیه‌السلام)

· از پس از هر گریه آخر خنده است. (ایرانی )

· خنده خون سالم تولید می‌کند.( ایتالیایی )

· تبسم عمیق از شمشیر برنده‌تر است. ( اسپانیولی )

· دنیا مثل آینهاست اگر در آن بخندی به تو می‌خندند. (انگلیسی)

· خنده در برابر عصبانیت مثل یخ روی آتش است. ) یونانی)

· انسان خنده‌رو موفق‌تر است. ( ژاپنی )

· اگر از کسی چیزی می‌خواهید اول او را بخندانید. (محسن قرائتی )

· انسان خنده‌رو از دنیا راضی‌تر است مثل من. (حمیدرضا ماهی‌صفت)

· خندیدن ، تمایل به برتر جلوه کردن نیز می‌باشد.

· خنده بر هر درد بی‌درمان دواست.( ایرانی)

· یک تبسم شروع درایت است. ( ماکسول ماتز)

· جدی‌ترین آدمها کسانی هستند که می‌خندند و می‌توانند بخندانند.(فرانسوی)

· تبسم دشمن را دوست می‌کند. (جرج نیکلا )

· مرحوم عالم ربانی محمدباقر مجلسی در کتاب حلیه المتقین از مجمع‌الاحادیث روایات مختلف چنین نتیجه می‌گیرد که مؤمن می‌بایست عبوس و گرفته نباشد و گشاده‌رو و خندان باشد و قدری مزاح مطلوبست و در صورت قهقهه حتما بگوید «اللهم لاتمقتنی» یعنی خدایا مرا دچار غم و اندوه دامنگیر مگردان.

· از ام حلیمه همسر گرامی رسول اکرم نقل شده است که ایشان حتی در خواب هم تبسم بر لب داشتند گویی نه سرما و نه گرما بر ایشان اثر نداشت.

كودك شما چگونه زندگي مي كند

کودکي با همه شگفتي هايش

کودکي با همه شگفتي هايش ، روياي شيريني است که در خاطرمان نقش بسته و بازگشت به آن آرزوي دست نيافتني بسياري از ما محسوب مي شود اما نکته مهمتر در مورد دوران کودکي اين است که زيربناي زندگي هر فرد را ساخته و تعيين کننده آينده جامعه اي است که در آن زندگي مي کند.
با توجه به اهميت دوران کودکي و نقش آن در شکل گيري آينده انسان ها، امروزه بيش از پيش مسائل کودکان و نوجوانان مورد توجه قرار مي گيرد و نامگذاري يک روز از سال به نام روز جهاني کودک ، هر چند کفايت نمي کند اما يکي از راههاي پرداختن به اين موضوع و نمايانگر اهميت ويژه آن است.
شانزدهم مهر برابر با 8 اکتبر در برخي نقاط جهان از جمله در کشور ما روز جهاني کودک در نظر گرفته شده و مراکز و نهادهاي مختلف مرتبط در سراسر جهان ، هر يک به طريقي به آن مي پردازند. شايد بتوان گفت يکي از مهمترين موضوعات مربوط به کودکي حفظ سلامت در اين دوران است که زندگي سالم هر فرد را در آينده رقم خواهد زد. لذا همه بزرگسالان اعم از والدين ، مراقبين ، مربيان و دست اندرکاران موضوع سلامت جامعه موظفند هر آنچه را که کودکان براي حفظ سلامت خود قادر به تامين آن نيستند مهيا کنند و همه شرايط لازم براي بهره مندي اين گروه بسيار آسيب پذير اجتماع را از سلامت فراهم سازند. «طبق ماده 27 پيمان جهاني کودک ، هر کودک حق دارد از سطحي از زندگي برخوردار شود که رشد جسمي ، ذهني ، رواني و اجتماعي او را تامين کند.»مسلما پرداختن به همه جنبه هاي سلامت کودک در اين فرصت ممکن نيست ، اما يکي از مهمترين و اساسي ترين جنبه ها که زيربناي عملکرد او در همه مراحل زندگي خواهد بود بهداشت روان کودک است.
شايد تشخيص بيماري هاي جسمي در کودک خيلي دشوار نبوده و حتي گاهي بسيار آسان است.
اما تشخيص مشکلات رواني چندان آسان نيست.
مشکلات مربوط به بهداشت روان را هميشه نمي توان مشاهده کرد، اما متخصصان بهداشت روان که با علائم آن آشنايي دارند، قادر به تشخيص اختلالات هستند.چه بسا کودکاني که از مشکلات رواني رنج مي برند بدون آن که تشخيص داده شده يا کمکي دريافت کنند.مهمترين اختلالات رواني که کودکان و نوجوانان بدان دچار مي شوند بدين قرارند:اختلال بيش فعالي و نقص توجه ، اختلالات اوتيسم ، اختلال دو قطبي ، اختلال شخصيت مرزي ، افسردگي ، اختلالات خوردن.
هر يک از اين اختلالات علائم و شدت متفاوتي دارند که به تشخيص آنها کمک کرده و روشهاي درماني مربوطه را مي طلبد. شايد همه فاکتورهاي موثر در وقوع مشکلات بهداشت روان کاملا شناخته نشده باشند، اما بديهي است که ساختار بيولوژيک فرد و شرايط زندگي ، عوامل زيستي شامل ژنتيک ، عدم تعادلات شيمياي و آسيبهاي احتمالي به سيستم اعصاب مرکزي ، شرايط محيطي که طيف وسيعي از مشکلات شامل خشونت ، کودک آزاري جسمي ، جنسي و عاطفي ، مسامحه ، مرگ عزيزان ، طلاق والدين يا روابط نامطلوب آنها، فقر و غيره را در بر مي گيرد، همگي در ايجاد اين مشکلات نقش دارند.به گفته دکتر کتايون خوشابي ، فوق تخصص روانپزشکي کودک : «امروزه در جهان کودکان بسياري در اثر بيماري هاي قابل پيشگيري جان خود را از دست مي دهند و تعداد زيادي از آنها با مخاطراتي روبه رو مي شوند که مانع حفظ سلامت و رشد آنان است.
براي مثال يکي از مشکلات شايع و مخرب شخصيت و بهداشت روان ، پديده کودک آزاري است که طبق ارزيابي هاي انجام شده 75 درصد مرتکبين آن والدين هستند و 15 درصد مابقي به ساير بستگان مربوط مي شود.بنابراين در اکثر موارد اين مساله در کانون خانواده که قاعدتا بايد محيطي امن و حمايت کننده براي کودک باشد، اتفاق مي افتد.»«همچنين براساس ماده 19 کنوانسيون حقوق کودک ، کشورهاي عضو ملزم هستند تا اقدامات قانوني ، اجرايي ، اجتماعي و آموزشي لازم را به منظور حمايت از کودکان در برابر انواع خشونت جسمي يا رواني ، صدمه يا آزار ، بي توجهي يا رفتار توام با سهل انگاري ، بهره کشي و سوءاستفاده جنسي توسط والدين ، سرپرست قانوني يا هر شخص ديگري که عهده دار مراقبت از کودک است ، به عمل آورند.»
پدر ومادر مهمترين مسوولان سلامت جسم و روان فرزندشان به شمار مي روند و پس از آن مراقبين و ساير افراد مرتبط با رشد و پرورش کودک بايد نيازهاي او را دريابند و به آن پاسخ دهند.
براي مقابله با هر يک از مشکلات و اختلالاتي که ممکن است کودک به آن دچار باشد، راهکارها و توصيه هايي وجود دارد که والدين مي توانند با استفاده از آنها به حفظ هرچه بهتر بهداشت روان فرزندانشان کمک کنند.

مشاوره براي زندگي سالم

زندگي سالم ابعاد مختلفي دارد. در اين برنامه , زندگي سالم در ابعاد جسماني, رواني اجتماعي, معنوي و شناسايي موقعيتهاي پر خطر مطرح شده است. که عامل مهمی در زمینه مهارت های زندگی به شما می آیند

الف : عوامل جسماني

آنچه كه در ايجاد زندگي سالم نقش دارد, ارتقاء سلامت است. منظور از ارتقاء سلامت, فرآيندي است كه افراد را قادر مي سازد توانايي و فعاليت خود را بهبود وضعيت سلامت خود افزايش دهند. ارتقاء سلامت نياز به انجام رفتارهاي سالم دارد. منظور از رفتار سالم, رفتارهايي است كه سلامت فرد را نگهداشته و يا ارتقاء دهند. اين رفتارها متعدد و متنوعند از جمله تغذيه صحيح, خواب شبانه كافي بين 7 تا 8 ساعت, ورزش مرتب و عدم مصرف سيگار و الكل, تنظيم وزن به گونه اي كه بيش از 10% اضافه وزن وجود نداشته باشد. عواملي كه با سبك زندگي نا سالم رابطه دارند عبارتند از: مصرف مواد و الكل, سيگار, پر خوري, روابط جنسي پر خطر و پرداختن به كارهاي خطرناك.

فعاليت اول مشاور در زمينه عوامل جسماني زندگي سالم:

در اين زمينه, مشاور بايد توجه مراجعان را به اهميت نقش عوامل جسماني ( خواب, تغذيه, ورزش, وزن متناسب و عدم مصرف سيگار و الكل) جلب نمايد.

مشاور به هنگام بحث گروهي مراجعان بايد به عواملي كه مانع رفتارهاي سلامت در افرادد مي شوند دقت كند, يكي از اين موانع, خوش بيني غير واقع بينانه است. خوش بيني غير واقع بينانه مبني بر اين باور است كه فرد هيچ وقت دچار مشكلات جسماني مهم نمي شود. دلايل خوش بيني غير واقع بينانه عبارتند از:

1. احساس اغراق آميز توانايي كنترل سلامت كه باعث مي شوند فرد به خطرات بالقوه بي توجهي كند, يا اين باور كه اگر خطري پيش آيد مي تواند آن را كنترل نمايد.
2. امكان دارد كه آنها تجارب مستقيم ولي اندكي در خصوص مشكلات سلامت داشته اند و بر اساس آن تجربه, خطر آسيب پذيري خود را كمتر از حد ارزيابي مي كنند.
3. گاهي اوقات افراد باور دارند كه خطرات بهداشتي و صدمات و بيماريهاي جدي مربوط به دوران كودكي هستند.

ب: عوامل رواني ـ اجتماعي

ارتباط و پيوندهاي انساني

امنيت و رضايت خاطر يكي از عوامل رواني بسيار مهم در زندگي سالم است كه از طريق روابط اجتماعي ايجاد مي شود. ارتباطات و پيوندهاي اجتماعي, احساس تعلق و پيوستگي به انسان هاي ديگر, احساس امنيت عميقي در افراد ايجاد مي كند.

تنظيم اهداف زندگي

يكي ديگر از فعاليت هايي كه به انسان احساس امنيت و رضايت خاطر مي دهد تعيين و تنظيم اهداف زندگي است كه نياز به توجه خاص دارد.چنانچه فرد اهداف زندگي خود را نشناسد دچار بي هدفي, كسالت و نااميدي و درماندگي مي شود, چنانچه اهداف غير واقع بينانه اي براي زندگي خود تعيين كند, نمي تواند به آن اهداف دست يابد و دچار خشم, پرخاشگري, ياس و نااميدي مي شود.

فعاليت اول مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

به منظور تعيين اهداف مناسب, قابل دست يابي و واقع بينانه, مشاور مي تواند از مراجعان بخواهد كه در گروههاي چند نفري اهداف زندگي خود را بنويسند, در رابطه با هر يك از آنها با يكديگر بحث كنند و سپس هر فرد اهداف خود را نام ببرد. سپس مشاور آنها را به اين مطلب راهنمايي كند كه اهدافي مثل موفقيت تحصيلي, رضايت خانواده, فرد سالمي براي اجتماع بودن, اهداف كلي هستند و اهداف بلند مدت ناميده مي شوند.

احترام

يكي از نيازهاي مهم ديگر انسان, نياز به احترام است. دو كانون و منبع وجود دارد:

1. احترام به فرد
2. احترام فرد به خودش كه عزت نفس نام دارد.

نياز به احترام از سوي ديگران نه تنها ايراد ندارد بلكه يكي از نيازهاي رواني طبيعي انسان است و به دنبال پيروي از قواعد و هنجارهاي اجتماعي, پيشرفت, موفقيت, فعاليت هاي سالم و برخورداري از سبك زندگي سالم به دست مي آيد.

فعاليت دوم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم :

در اينجا مشاور مي تواند با يك سوال, ذهن مراجعان را به سوي نحوه كسب احترام از سوي ديگران جلب كند و سپس با سوال هاي هدايت كننده ذهن آنها را به طرف فعاليت هايي كه احترام را به فرد افزايش مي دهد نزديك كند.

مشاور در اينجا مراجعان را به موضوعات زير راهنمايي كند و در مورد هر يك بحث گروهي كنند.

جلب احترام ديگران با فعاليت هاي ناسالمي مانند:

• سيگار كشيدن
• رفتارهاي خطرناك: رانندگي هاي تند و بي ملاحظه, كتك كاري و در گير شدن با ديگران
• مصرف مواد
• مصرف الكل
• رفتارهاي بي بند و بارانه
• تا دير وقت در بيرون از منزل ماندن
• بي توجهي به قوانين و مقررات
• بي توجهي به بزرگترها
• آرايش و لباس نامناسب(چه در مردان و چه در زنان)

عزت نفس

يكي از عوامل بسيار مهم در رفتار سالم, عزت نفس است. بسياري از نوجوانان و جوانان به علت ضعف در عزت نفس به رفتارهاي نا سالم و آسيب هاي اجتماعي روي مي آورند.

عزت نفس عبارت است از احساس ارزشمند بودن. اين حس از مجموع افكار, احساس ها, عواطف و تجربيات فرد در طول زندگي ناشي مي شود.

عزت نفس هنگامي بوجود مي آيد كه نيازهاي ابتدايي زندگي فرد به نحو مناسبي ارضا شده باشند. كودكان و نوجوانان زماني از عزت نفس زياد بهرمند مي شوند كه بتوانند, احساسات مثبتي را به كمك عوامل زير تجربه كنند:

همبستگي: اين احساس زماني تجربه مي شود كه نوجوان از پيوندهاي مهم زندگي خود راضي باشند.

بي همتايي: اين احساس هنگامي بوجود مي آيد كه نوجوان بتواند صفات يا ويژگيهايي را كه موجب تفاوت و تمايز او از ديگران بشود, بشناسد و به آنها احترام بگذارد.

قدرت: احساس قدرت وقتي بوجود مي آيد كه نوجوان بداند منابع, فرصت و قابليت آن را دارد كه بر شرايط زندگي خويش اثر بگذارد.

الگوها: نوجوان به مدد الگوهاي انساني, فلسفي و عملياتي, مدل هايي براي خويش فراهم مي كند تا او را در استقرار ارزش هاي آنها معني دار , هدفها, آرمانها و معيارهاي شخصي كمك كند.

به عبارت ديگر عزت نفس عبارت است از شناسايي خود (خود پندارنده) و ارزش گذاردن به آن .

عوامل موثر در عزت نفس قوي عبارتند از:

1- خود آگاهي و شناسايي خود

2- ارزش گذاردن به هر آنچه كه هست

3- باور به بي همتايي و بي نظير بودن خود

وظيفه مشاور در ارتقاء عزت نفس آن است كه براي مراجعان روشن سازد كه قضاوت در مورد ارزشمندي خود را از تفاوت هايي كه با ديگران دارند جدا كنند.

فعاليت سوم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

مشاور سخنراني در مورد تفاوت هاي فردي انجام مي دهد. براي مراجعان روشن مي سازد كه همه انسانها با يكديگر متفاوتند. هيچ كس وجود ندارد كه شبيه ديگري باشد فردي يك و بي نظير است, انسانها موجوداتي منحصر به فرد هستند. تا بحال كسي در دنيا به وجود نيامده كه شبيه ديگري باشد. در آينده هم كسي مثل و مانند ديگري متولد نخواهد شد پس هر فرد تك, منحصر به فرد و بي نظير است. مشاور روشن مي سازد كه متفاوت بودن بد يا خوب نيست.

انسان يك اثر بي نظير

فعاليت چهارم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

براي اينكه مراجعان بهتر متوجه منحصر به فرد بردن خود شوند مشاور فعاليت زير را انجام مي دهد.يك صفحه كاغذ برداشته و از افراد گروه مي خواهد كه روي انگشت شست خود را با خودكار سياه كنند(يا از استمپ استفاده كنند) و بعد افراد شست خود را روي صفحه مي زنند تا اثر انگشت آنها ثبت شود و بعد مي خواهد نفر بعد اين كار را انجام دهد. سپس مشاور اثر انگشت ها را به آنها نشان مي دهد تا خوب دقت كنند و مي پرسد آيا دو اثر انگشتي هستند كه شبيه هم باشند؟ آيا دو نفر وجود دارند كه اثر انگشتان آنها مثل هم باشد؟ پس آدمها تك, بي نظير و منحصر به فرد هستند. آيا تفاوت بين اثر انگشت ها به معني بد بودن است؟

شباهت ها و تفاوت ها

فعاليت پنجم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

مشاور از افراد گروه مي خواهد كه خوب به يكديگر نگاه كنند سپس آنها را به گروههاي دو تايي تقسيم مي كند و پس از آن مي خواهد كه هر يك از زوج ها خوب به هم نگاه كرده و شباهت هاي همديگر را يادداشت كنند. بعد از تكميل اين قسمت مشاور از آنها مي خواهد حالا يك بار ديگر به هم نگاه كنند و اين بار تفاوت هاي همديگر را بنويسند. سپس هر يك از افراد شباهت ها و تفاوتهاي خود را با يار خود با صداي بلند مي خوانند. پس از آن مشاور نتيجه گيري مي كند كه همه ما با هم شباهت و تفاوت هايي داريم. ولي آيا اين شباهت و تفاوت ها با خوب يا بد بودن ما ارتباط دارد؟

اسم و فاميل و...

فعاليت ششم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

براي آشنايي بيشتر افراد گروه با شباهت ها و تفاوتهايي كه با يكديگر دارند, مشاور برگه ( اسم, فاميل) را به آنها مي دهد و مي گويد حالا بياييد (اسم, فاميل) جديدي بازي كنيم. سپس برگه را به آنها مي دهد و 15 دقيقه فرصت مي دهد تا هر كسي علائق خود را در برگه بنويسد. پس از آن هر فرد, برگه تكميل شده خود را با صداي بلند مي خواند و بقيه گوش مي دهند. مشاور شباهت ها و تفاوت هاي افراد گروه را با يكديگر مقايسه مي كند و مي گويد " همانطور كه در اثر انگشت تك و منحصر به فرد هستيم در علائقمان نيز بي نظير هستيم"

همبستگي

در زمنه ايجاد همبستگي بايد رابطه نوجوان با خانواده را بهبود بخشيد. بنابراين ضروري است بطور مستقيم جلساتي با خانواده ها برگزار شود و يا بطور غير مستقيم از طريق پمفلت و يا غيره توصيه هاي زير به خانواده ها داده شود:

ضرورت توجه به نوجوان به خصوص در مواردي كه او نياز دارد ماند گوش دادن بدون قضاوت به حرفهاي او.

بيان محبت در گفتار و كردار ـ ابراز محبت بدون تمسخر.

بيان تشويق و تمجيد به آنها و تاييد رفتارهاي مثبت آنان.

ايجاد فرصت هايي كه افراد بتوانند با دوستان خود رابطه برقرار كنند.

ايجاد فرصت هايي كه افراد خانواده با يكديگر برنامه هاي منظمي انجام دهند.

علاوه بر اين, ترغيب افراد به شركت در فعاليت هاي فرهنگي و خدمات اجتماعي نيز مناسب است. همچنين افزايش ارتباط نوجوانان با مدرسه براي شركت در فعاليت هاي مدرسه و اجتماعي نيز كمك دهنده است.

در زمينه افزايش بي همتايي و بي نظير بودن مشاور مي تواند توصيه هاي زير را به خانواده ها ارائه دهد:

- توجه به خصوصيات و ويژگيهاي خاص نوجوان و تاييد آنها.

- حتي زماني كه رفتار نوجوان بايد محدود شود به وي گفته شود كه او را قبول دارند: مثال كاري كه كردي را درك مي كنم ولي انجامش در آن زمان, درست نبود.

- احترام به انديشه هاي نوجوانان.

- پاداش به عملكردهاي صحيح آنها.

- در نظر گرفتن و احترام به فعاليت ها و برنامه هاي نوجوانان هنگام برنامه ريزي هاي خانوادگي.

قدرت

به منظور برخورداري از عزت نفس زياد, شخص بايد داراي منابع, فرصت ها و قدرت اثرگذاري بر زندگي خود باشد. منابعي كه در بدست آوردن حس قدرت مهم هستند عبارتند از: دانش, سلامتي, قابليت جسماني و مهارت ها از جمله تصميم گيري, حل مسئله, ارتباط, منابع مادي, تجاري گوناگون و ... به منظور افزايش حس قدرت و توانايي در نوجوان مشاور فعاليت هاي زير را انجام مي دهد:

- نوجوان را به داشتن مسئوليت شخصي ترغيب مي كند.

- فرايند تصميم گيري را به او مي آموزد و به خصوص بر پيامدهاي هر تصميم تاييد مي كند.

- فرآيند حل مشكل را به نوجوان مي آموزد.

- موفقيت هاي وي را تشويق مي كند.

- او را تشويق مي كند كه اهداف كوتاه مدت و بلند مدت خود را تعيين كند.

- راه هاي موثر ارتباط با ديگران را به او مي آموزد.

در اين رابطه مشاور مي تواند افراد خانواده آنان را راهنمايي كند و نيز به آنان بياموزد كه عقايد خود را بيان كنند, با دقت بر حرفهاي يكديگر گوش دهند به عقايد يكديگر احترام بگذارند, مسئوليت ها و محدوديت هاي خانواده را دقيقا مشخص كنند.

الگوها

براي داشتن عزت نفس بالا, نوجوان بايد الگوهاي انساني, فلسفي و عملياتي پيش رو داشته باشد و آنها را به عنوان سر مشق به منظور ايجاد ارزش هاي معنادار, هدفدار, آرمان ها و معيارهاي شخصي به كار برد. الگوهاي انساني, به نوجوان كمك مي كند تا به پرسشهايي نظير موارد زير پاسخ دهد:

چگونه بايد باشم؟ شخصي نظير پدر يا مادر يا معلم تاريخ يا برادر بزرگترم؟ چگونه بايد عمل كنم؟ به چه كسي بايد احترام بگذارم؟

در اينجا مشاور به نوجوان در موارد زير كمك مي كند:

به نوجوان كمك مي كند تا بفهمند به چه چيزي معتقدند (چارچوب ارزشهاي اجتماعي ـ مذهبي, اخلاقي و انساني)

به نوجوان كمك مي كند تا براي رفتار خود اهداف واقع گرايانه اي تعيين كنند.

پيامدهاي رفتارهايشان را به آنان نشان مي دهد.

مشاور بر تواناييهاي نوجوانان تاكيد مي كند. به جاي توجه به ضعف ها, به آنها كمك مي كند تا دريابند براي دستيابي به خواسته ها, بايد بر موانع و ضعف ها غلبه كنند.

به طور خلاصه مشاور در شكل گيري عزت نفس بايد به مراجعان كمك كند تا بدانند كه:

1- در اين جهان فردي بي همتا و بي نظير هستند. خصوصيات, علايق و توانايي هاي خاصي دارند كه با ديگران متفاوت است.

2- به خود آگاهي و خود شناسي برسند. زماني كه نوجوان آموخت فرد منحصر به فردي است بايد به اين سوال جواب دهد كه من كيستم. در اين مرحله نقاط ضعف, محدوديتها و همچنين نكات قوي و توانمنديهاي خود را مي شناسد.

3- محدوديت ها و توانمنديهاي خود را بپذيرند. در اين رابطه بايد به نوجوانان كمك كرد تا نقاط ضعف خود را بدون نگراني و ناراحتي بپذيرند. پذيرش آن كه هيچ انساني نمي تواند موجودي كامل و توانا باشد كمك كننده است. به اين ترتيب, فرد با محدوديت هاي خود رو به رو شده و با آنها در صلح و آشتي به سر مي برد و ناگزير به پنهان ساختن نقاط ضعف خود نيست. با شناسايي و پذيرش توانمنديهاي مثبت, احساس رضايت و خشنودي فرد در مورد خودش بالا مي رود.

4- در نهايت به احساس ارزشمندي و عزت نفس برسند. هنگامي كه نوجوان ياد بگيرد كه فرد بي

همتا و منحصر به فردي سات, خصوصيات بي نظيري دارد, محدوديت هاي خاص خود را دارد و داراي نكات مثبتي است, به احساس بهتري از خود دست مي يابد و خود را ارزشمند, مثبت, مفيد و باارزش مي داند.

رشد و تعالي

يكي ديگر از نيازهاي انسان, نياز به تعالي و رشد خود است. انسان ها نياز دارند كه فعاليت هايي انجام دهند كه توانايي ها و استعدادهاي بالقوه آنان را رشد دهد و در نهايت به كمال نزديکتر شوند. فعاليت هاي در اين رابطه انجام مي شوند كه عبارتند از: كمك به رشد بيشتر جامعه, پرداختن به هنر, پرداختن به فعاليتهاي كه فرد را به طبيعت نزديكتر مي كند. فعاليت هاي مذهبي, اخلاقي و انساني.

برخورد با استرسها

يكي از عوامل رواني سلامت زندگي برخورد با مشكلات و استرس هاست. پژوهشگران متوجه شده اند كه شخصيت هايي وجود دارند كه در مقابل بدترين شرايط نيز مقاومت مي كنند و دچار بيماري نمي شوند كه به آنها شخصيت هاي سرسخت مي گويند اين شخصيت ها داراي سه خصوصيت زير هستند:

1- احساس تسلط و كنترل بر زندگي.اين افراد باور دارند كه بر زندگي خود مسلط هستند. زندگي را در مسيرهاي مورد نظر خود پيش برند و قادرند كه مسائل و مشكلات خود راحل كنند .

2- داشتن تعهد و مسئوليت. افراد سر سخت, تعهدات, اعتقادات و مسئوليت هايي را براي خود قائل هستند كه در شرايط زندگي به آنها كمك مي كند.

فعاليت هفتم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

مراجعان را با يك سوال جمعي به بحث گروهي دعوت مي كند: چگونه تعهد و مسئوليت مي تواند از بروز رفتارهاي پر خطر جلوگيري كند؟ و منتظر جواب و بحث گروهي مي شود. پس از آن به تدريج با سوال ها و جواب هاي هدايت كننده مراجعان را به مباحث زير جلب مي كند:

- هنگامي كه فردي به اصول مذهبي اعتقاد دارد , آيا مشروب مي خورد؟ آيا اين يك رفتار سالم نيست؟ و آيا اگر فرد در شرايط پر فشار قرار گيرد بهتر قادر به مقاومت نخواهد بود؟

- هنگامي كه فردي به اصول اساسي و اخلاقي اعتقاد دارد آيا به رفتارهاي پر خطر جنسي مي پردازد؟ و اگر در شرايط پر فشار قرار گيرد قادر به مقاومت نخواهد بود؟

- هنگامي كه فردي به اصول اجتماعي و رعايت موازين اجتماعي اعتقاد دارد, آيا با لباس هاي نامناسب و آرايش نامناسب به محيط هاي جمعي وارد مي شود؟

3- روحيه مبارزه و چالش. اين افراد آماده اند كه با شرايط و اتفاقات زندگي روبه رو شده و در صورتي كه نياز به تغيير باشد, آماده اند كه با تغييراتي كه لازمه زندگي است هماهنگ شوند. آنها با مشكلات دست و پنجه نرم مي كنند و در صورت رويارويي با مشكلات با انها مي جنگند. در مقابل استرسها و مشكلات, متوسل به مقابله هاي مسئله مدار و استفاده از حمايت اجتماعي مي شوند, در مقابل مشكلات خسته نشده و از آنها اجتناب نمي كنند.

در مقابل شخصيت هاي سرسخت, خصوصيات رواني ديگري وجود دار د كه نتايج منفي دارند:

احساس درماندگي: چنين افرادي به اين باور رسيده اند كه نمي توانند هيچ تاثيري بر زندگي خود بگذارند, زندگي در دست آنها نيست بنابراين هر فعاليتي كه انجام دهند, نتيجه مثبت نخواهند داشت. از مراجعان بخواهيد چند نمونه از صحبت ها و برخوردهاي چنين افرادي را بيان كنند.

احساس نااميدي:

بعضي از افراد در زندگي خود دچار نااميدي مي شوند اينکه شرايط زندگي نامناسب خواهد بود, اتفاقات خوبي رخ نخواهد داد و سرنوشت, جز مصيبت چيزي براي آنها رقم نخواهد زد. از مراجعان بخواهيد چند نمونه ديگر از صحبت ها و برخوردهاي افراد را نااميد را بيان كنند.

پايگاه كنترل بيروني

افرادي كه پايگاه كنترل بيروني دارند بر اين باورند كه زندگي آنها توسط نيروهاي بيروني, شانس, تصادف, مردم و ... كنترل مي شوند و خود قادر نيستند كه هيچ اثري بر زندگي خود داشته باشند. از مراجعان بخواهيد چند نمونه از صحبت ها و برخوردهاي اين افراد را بيان كنند.

فعاليت هشتم مشاور در زمينه عوامل رواني زندگي سالم:

در اينجا مشاور مي تواند از مراجعان بخواهد كه خصوصيات شخصيت هاي سرسخت يا مقاوم را با سه خصوصيت آخر مقايسه نموده بحث گروهي نمايند و براي هر كدام يك موقعيت مطرح كنند. سپس از آنها بخواهد كه در رابطه با آسيب هاي اجتماعي مثل اعتياد, ايدز و بزهكاري رابطه خصوصيات شخصيتي مثبت و منفي را معين كنند. مشاور بايد با تكنيكهاي هدايت غير مستقيم, نقش برخورد نااميدانه, درماندگي و اجتنابي, پايگاه كنترل بيروني و ... را در اعتياد (فرار و تسكين), ايدز (تسليم شرايط شدن, درگير شدن به روابط جنسي نامناسب براي فرار و تسكين و عدم توانايي تسلط بر زندگي), بزهكاري (حالا كه من نمي توانم خودم با فعاليتم به هدفم برسم, اموال ديگران را مي دزدم) روشن نمايد.

عوامل معنوي

در رابطه با عوامل معنايي سلامت مطرح مي شود. فرانكل از زبان نيچه اظهار مي دارد (چنانچه انسان چرايي براي زندگي داشته باشد, با هر چگونگي مي سازد). او اين يافته را در مشاهدات خود بر زندانيان اردوگاههاي كار اجباري نازيها به دست آورد. افرادي كه معنايي براي زندگي خود داشتند, زنده مي مانند و مقاومت مي كردند. بنابراين, يكي از اهداف مشاور ساخت رفتار سالم جلب توجه مراجعان به ابعاد معنايي است.